Səudiyyə Ərəbistanı husi təhdidi fonunda Yəmən strategiyasını dəyişir

Husilərin Qırmızı dəniz sahili boyunca son dövrdə ələ keçirdikləri ərazilərdə mövqelərini möhkəmləndirməsi və Səudiyyə Ərəbistanına hücumları artırması Ər-Riyadın Yəmənlə bağlı təhlükəsizlik narahatlıqlarını gücləndirib.

Ər-Riyad Vaşinqtonla koordinasiyanı gücləndirir

Gərginliyin artması Ər-Riyadı Vaşinqtonla daha sıx əməkdaşlığa sövq edib. Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan sentyabrın 28-də Vaşinqtonda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə görüşüb. Tərəflər ikitərəfli münasibətləri, eləcə də regional və beynəlxalq prosesləri müzakirə ediblər. 

Danışıqlar bu ayın əvvəlində vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salmanın husilərə qarşı ABŞ-nin birbaşa hərbi müdaxiləsini istəməsindən sonra baş tutub. “Reuters”in məlumatına görə, Vaşinqton zərbələr endirməkdən imtina edib, lakin kəşfiyyat və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstək göstərməyə razılaşıb.

Yəmən qüvvələri qabaqlayıcı strategiyaya keçir

Əsas dəyişiklik isə döyüş meydanında baş verir. Yəmən hökumət qüvvələri husi hücumlarını başlamadan öncə pozmağa yönəlmiş yeni strategiyaya keçdiklərini bildirirlər.

Hökumət qüvvələri artıq döyüşçü və silahların cəbhə xəttinə çatmasını gözləmək əvəzinə, husilərin nəzarətində olan ərazilərin dərinliyində əlavə qüvvələri, hərbi toplaşma məntəqələrini, silah anbarlarını və komanda mövqelərini hədəfə alır.

Bu dəyişiklik husilərin Yəmənin qərb sahili boyunca genişmiqyaslı hücumundan sonra baş verib. Qrup Moxa liman şəhərini və bir sıra strateji mövqeləri ələ keçirib. Bu isə onun dünyanın ən mühüm dəniz yollarından biri olan Bab əl-Məndəb boğazına çıxış imkanlarını artırıb.

• Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracı iki istiqamətdə çətinliklə üzləşib
• Husilər Səudiyyə tankerlərinə hücum etdiklərini açıqlayıblar

Yəmən hərbi rəsmiləri son hücum zamanı Milli Müqavimət Qüvvələrinin geri çəkilməsini təhlil etdikdən sonra taktikanı dəyişmək qərarına gəliblər. Rəsmilərin sözlərinə görə, husilər hücumdan əvvəl təxminən bir ay ərzində Taizdə döyüşçü və hərbi texnika toplayıb, lakin hazırlıq mərhələsində ciddi müqavimətlə üzləşməyib.

Yeni strategiyanın məqsədi belə hazırlıqların təkrarlanmasının qarşısını almaq, növbəti hücumun qarşısını əvvəlcədən almaq və hökumət qüvvələrinin itirilmiş əraziləri geri qaytarması üçün şərait yaratmaqdır.

Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyinə təzyiq artır

Yəmənin qərbindəki döyüşlər Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyi ilə getdikcə daha sıx əlaqələnir.

Son həftələrdə husilər Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarının coğrafiyasını genişləndiriblər. Husilər Ər-Riyad və Yanbu da daxil olmaqla müxtəlif əraziləri hədəfə aldıqlarını bildiriblər. Səudiyyə tərəfi də ölkəyə doğru buraxılan raket və dronların qarşısının alındığını açıqlayıb. Gərginlik ölkənin enerji infrastrukturuna və Qırmızı dəniz üzərindən ixrac marşrutlarına da təzyiqi artırıb. 

Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracı üçün alternativ marşrutları qorumağa çalışır. Krallıq sentyabrın 11-də Ər-Riyadın İraq milislərinə aid etdiyi dron hücumundan sonra dayandırılan Şərq–Qərb neft kəmərinin fəaliyyətini sentyabrın 22-də bərpa edib. Yanbuda xam neft yükləmələri isə daha sonra yenidən başlayıb. Sentyabrın 29-da “Reuters” ticarət mənbələri və gəmiçilik məlumatlarına əsasən yükləmələrin bərpa olunduğunu bildirib.

Yanbu strateji əhəmiyyət daşıyır, çünki Səudiyyə neftinin Hörmüz boğazından keçmədən Qırmızı dənizə çıxarılmasına imkan verir.

Lakin bu marşrutun təhlükəsizliyi qismən Yəmənin qərbindəki vəziyyətdən asılıdır.

Qırmızı dənizdə risklər artır

Husilərin Qırmızı dəniz sahili boyunca irəliləməsi onları Bab əl-Məndəb boğazına daha da yaxınlaşdırıb. Bu da Qırmızı dənizlə Ədən körfəzi arasında hərəkət edən gəmilər üçün riskləri artırıb.

Son döyüşlər Bab əl-Məndəb vasitəsilə gəmiçiliyə dair təhlükəsizlik risklərini artırıb. Hörmüz ətrafındakı pozuntularla yanaşı, bu vəziyyət qlobal dəniz nəqliyyatına əlavə təzyiq yaradıb. Sentyabrın 24-də BMT-də yayılan və 80 ölkənin dəstəklədiyi birgə bəyanatda da husilərin Bab əl-Məndəb istiqamətində irəliləməsinin beynəlxalq gəmiçilik və dəniz təhlükəsizliyi üçün riskləri artırdığı bildirilib. Reuters

Ər-Riyad üçün təhlükə artıq yalnız cənub sərhədi boyunca raket hücumlarından müdafiə ilə məhdudlaşmır. Problem Yəməndəki əraziləri, Qırmızı dənizdə gəmiçiliyi və enerji infrastrukturunun qorunmasını da əhatə edir.

Bu vəziyyət Səudiyyə Ərəbistanı ilə ABŞ arasındakı münasibətləri də diqqət mərkəzinə gətirib.

Vaşinqton husilərə qarşı birbaşa hərbi müdaxilə ilə bağlı öhdəlik götürməyib. Bununla belə, ABŞ Səudiyyə Ərəbistanına kəşfiyyat və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstək göstərməyə razılaşıb. 

• Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri danışıqlar üçün Vaşinqtona gedib
• Tramp husilərin hücumlarına görə İrana xəbərdarlıq edib

Beləliklə, Ər-Riyad öz hərbi imkanlarına və ABŞ-nin kəşfiyyat və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstəyinə arxalanır.

Vaşinqton öz rolunu dəyərləndirir

“The National”ın mənbələrinə görə, husilər ABŞ ilə birbaşa qarşıdurmadan yayınmağa çalışırlar. ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Vaşinqton qrupla danışıqlar aparıb. “The National”ın mənbələrinə görə, əlaqə Oman vasitəçiləri üzərindən aparılıb və husilər Amerika gəmilərini hədəfə almayacaqları barədə mesaj veriblər.

Beləliklə, Səudiyyə Ərəbistanı husilərə qarşı ABŞ-dən daha güclü dəstək istəyir. Vaşinqton isə indiyədək birbaşa zərbələr endirməkdən imtina edərək kəşfiyyat və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstəklə kifayətlənib.

Bu tarazlığın nə qədər davam edəcəyi döyüş meydanındakı vəziyyətdən asılı olacaq.

Yəmən hökumət qüvvələri husilərin əlavə qüvvələr toplamasının qarşısını ala və onların irəliləyişini dayandıra bilsə, bu, Ər-Riyadın təhlükəsizliyinə təzyiqi azalda bilər.

Husilərin strateji əhəmiyyətli ərazilərə doğru irəliləməsi, Səudiyyə şəhərlərinə, enerji obyektlərinə və Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə hücumların artması isə regional təhlükəsizlik risklərini daha da yüksəldə bilər.

Ər-Riyad növbəti hücumun qarşısını almağa çalışır

Səudiyyə Ərəbistanı eyni vaxtda iki istiqamətdə addım atır: Vaşinqtonla əməkdaşlığı gücləndirir və Yəməndəki müttəfiqləri vasitəsilə husilərin növbəti hücum üçün qüvvə toplamasına mane olmağa çalışır.

Əsas sual budur: bu qabaqlayıcı strategiya döyüşlər Səudiyyə Ərəbistanının sərhədlərinə və regionun mühüm dəniz yollarına yaxınlaşmadan husilərin irəliləyişini zəiflədə biləcəkmi?

Teqlər

Səudiyyə Ərəbistanı Yəmən Husilər Ər-Riyad Bab əl-Məndəb boğazı ABŞ Marko Rubio Feysəl bin Fərhan Hörmüz boğazı Donald Tramp Məhəmməd bin Salman