Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə BTQ-də yükdaşımaları sürətləndirəcək

Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə Bakı–Tbilisi–Qars (BTQ) dəmir yolu xətti ilə yükdaşımaları sürətləndirmək üçün yeni gömrük protokolu imzalayıb. Sənəd sərhəd-keçid məntəqələrində gözləmə müddətinin azaldılmasını və tranzit prosedurlarının sadələşdirilməsini nəzərdə tutur.

Üç ölkənin gömrük qurumlarının rəhbərləri protokolu sentyabrın 28-də Azərbaycanın Göygöl rayonunda keçirilən Gömrük Məsələləri üzrə Üçtərəfli Komitənin 5-ci iclasından sonra imzalayıblar. Məqsəd gömrük prosedurlarını sadələşdirməklə regional tranzit imkanlarından daha səmərəli istifadə etmək və yükdaşımaları artırmaqdır.

Üç ölkə nələr barədə razılaşıb?

Protokol tranzit prosedurlarının uyğunlaşdırılması, ilkin elektron məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi, risklərin idarə edilməsi, gömrük nəzarətinin səmərəliliyinin artırılması və gömrük hüquqpozmalarına qarşı əməkdaşlıq kimi istiqamətləri əhatə edir.

Elektron məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi gömrük xidmətlərinə yüklər sərhədə çatmazdan əvvəl onlar barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.

Risklərin idarə edilməsi isə bütün yükləri eyni qaydada yoxlamaq əvəzinə, risk səviyyəsi daha yüksək olan yüklərə diqqətin artırılmasına imkan yaradır.

Tərəflər həmçinin sərhəd-keçid prosedurlarının sürətləndirilməsi, Orta Dəhliz və Bakı–Tbilisi–Qars (BTQ) dəmir yolu üzrə tranzit imkanlarından daha səmərəli istifadə məsələlərini müzakirə ediblər.

İclasda əvvəlki görüşlərdə əldə edilmiş razılaşmaların icra vəziyyəti də nəzərdən keçirilib. Protokolun tam mətni və tədbirlərin icra müddətləri açıqlanmayıb.

Görüşdə kimlər iştirak edib?

Nümayəndə heyətlərinə Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırov, Türkiyənin ticarət nazirinin müavini Sezai Uçarmak və Gürcüstanın maliyyə nazirinin müavini, Gəlirlər Xidmətinin rəhbəri Mamuka Barataşvili başçılıq ediblər.

Tərəflər əvvəlki razılaşmaların icrasını, o cümlədən tranzit prosedurlarının uyğunlaşdırılmasını və gömrük pozuntularına qarşı mübarizəni də müzakirə ediblər.

Üçtərəfli görüşlə yanaşı, Azərbaycan və Türkiyə Gömrük Məsələləri üzrə Birgə Komitənin 6-cı iclasını keçirib və ayrıca protokol imzalayıb.

Bu sənəd məlumat mübadiləsi, gömrük pozuntularına qarşı birgə tədbirlər, səlahiyyətli iqtisadi operator mexanizmi və iki ölkənin ticarət məlumatlarının qarşılıqlı yoxlanılmasına imkan verən güzgülü gömrük statistikasını əhatə edir. NCTS, TIR və e-TIR sistemlərinin tətbiqi, sərhəd-keçid proseslərinin sürətləndirilməsi və yük nəqliyyat vasitələrinin buraxılış imkanlarının artırılması da müzakirə olunub. Birgə əməliyyatlar və təlimlər də gündəmdə olub.

Tranzit həcmləri hələ də kifayət qədər aşağıdır

Sezai Uçarmak bildirib ki, üç ölkədə avtomobil yollarına, dəmir yoluna və dəniz infrastrukturuna böyük sərmayələr qoyulmasına baxmayaraq, Orta Dəhliz üzrə tranzit həcmləri hələ də kifayət qədər aşağıdır.

Onun sözlərinə görə, yükdaşımaları artırmaq üçün təkcə infrastruktur kifayət deyil. Daha sadə prosedurlar, sərhəd-keçid məntəqələrində gözləmə müddətinin azaldılması və vahid sistem daxilində uyğunlaşdırılmış proseslər yük həcmlərinin artmasına kömək edə bilər.

Uçarmak həmçinin bildirib ki, malların tranzit zamanı yalnız daşınması deyil, emal edilməsi də əlavə gəlir yarada və investorları cəlb edə bilər.

O, Azərbaycanı Şərq–Qərb dəhlizində mühüm körpü adlandırıb və Qazaxıstanla Türkmənistanı birləşdirən Xəzər dənizi keçidlərinin də asanlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb.

BTQ dəmir yolu niyə vacibdir?

Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti Azərbaycanı Gürcüstan üzərindən Türkiyə ilə birləşdirir. Xəttin uzunluğu təxminən 850 kilometrdir. Bunun 504 kilometri Azərbaycan, 263 kilometri Gürcüstan, 79 kilometri isə Türkiyə ərazisindən keçir.

BTQ dəmir yolu 2017-ci ildə istifadəyə verilib.

Xəttin modernləşdirilməsindən sonra tammiqyaslı istismara verilməsi ilə bağlı rəsmi mərasim 2 iyun 2026-cı ildə Gürcüstanın Axalkalaki stansiyasında keçirilib. Tədbirdə Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze, Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev və Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Abdulkadir Uraloğlu iştirak ediblər.

Modernləşdirmə işlərindən sonra xəttin illik yükaşırma gücü 1 milyon tondan 5 milyon tona çatıb.

Göygöldə imzalanan yeni protokol isə BTQ və Orta Dəhlizin artan tranzit imkanlarından daha səmərəli istifadə etmək üçün gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsinə və yükdaşımaların sürətləndirilməsinə yönəlib.

• Gürcüstan Orta Dəhlizdə mövqeyini gücləndirməyə çalışır
• Bakı, Tbilisi və Ankara ittifaqı: Qara dənizdə yeni enerji xəritəsi

Teqlər

Azərbaycan Gürcüstan Türkiyə Orta Dəhliz yükdaşımaları Şahin Bağırov Sezai Uçarmak Mamuka Barataşvili Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti