Qazaxıstan Almaniya ilə kritik minerallar üzrə əməkdaşlığı genişləndirir

Qazaxıstan və Almaniya kritik minerallar, sənaye, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək barədə razılığa gəlib. Astana təchizat zəncirlərinin inkişafında və yüksək əlavə dəyər yaradan istehsalda Almaniyanın iştirakının genişləndirilməsini istəyir.

Kritik minerallar əməkdaşlığın əsas istiqamətidir

Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer arasında Berlində keçirilən danışıqlardan sonra tərəflər Birgə Bəyannamə qəbul edib. Həmçinin 2026–2028-ci illər üçün sənaye, texnologiya və xammal sahəsində əməkdaşlığın inkişafına dair Yol Xəritəsi qəbul olunub.

Sənəd kritik xammalın birgə hasilatı və emalına, Qazaxıstanda istehsal olunan məhsulların əlavə dəyərinin artırılmasına, eləcə də etibarlı və dayanıqlı təchizat zəncirlərinin yaradılmasına yönəlib. 

İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr son illərdə genişlənib. Hazırda Qazaxıstanda Almaniya kapitalının iştirakı ilə 1 000-dən çox şirkət qeydiyyatdan keçib. Tokayevin sözlərinə görə, son 20 ildə Almaniyanın ölkəyə yatırdığı investisiyaların həcmi təxminən 8 milyard dollara çatıb. “CLAAS Group”, “Rhenus Logistics”, “Siemens Energy” və “Linde” kimi Almaniya şirkətləri Qazaxıstan bazarında fəaliyyət göstərir.

Tokayev səfər ərəfəsində Almaniyanın “Handelsblatt” biznes qəzetində dərc olunan məqaləsində bildirib ki, Qazaxıstan və Almaniya ənənəvi ticarətdən kənara çıxmalı və daha yüksək əlavə dəyər yaradan birgə istehsalı inkişaf etdirməlidir. 

Onun sözlərinə görə, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 9 milyard dollara — 7,9 milyard avroya yaxınlaşıb. Tokayev bildirib ki, Qazaxıstan Almaniya bazarına əlavə olaraq 80-dən çox növ emal olunmuş məhsul ixrac edə bilər. O, metallurgiya, neft-kimya, qida istehsalı və dəmir yolu maşınqayırmasını perspektivli sahələr kimi göstərib.

Qazaxıstan yüksək əlavə dəyərli istehsalı artırmaq istəyir

Əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kritik minerallardır. Tokayevin sözlərinə görə, Qazaxıstan Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyan 34 xammal növündən 21-ni artıq hasil edir. Bunlara litium, silisium, kobalt, niobium, volfram və mis daxildir. 

Tokayev Almaniya şirkətlərini bu resursların yalnız hasilatına deyil, həm də emalına və birgə istehsal və əlavə dəyər zəncirlərinin yaradılmasına qoşulmağa çağırıb. 

Yeni yol xəritəsində kritik xammalın hasilatı və emalı, birgə istehsal, eləcə də Qazaxıstanda istehsal olunan məhsulların əlavə dəyərinin artırılması əsas prioritetlər kimi göstərilib. 

Enerji əməkdaşlığı prioritet olaraq qalır

Enerji iki ölkə arasında əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir. Tokayev bildirib ki, Qazaxıstan Avropa İttifaqının neft idxalının təxminən 13 faizini, təbii uran tədarükünün isə 20 faizini təmin edir. 2025-ci ildə Qazaxıstanın Almaniyaya neft tədarükü 10 milyon tonu ötüb. 

Birgə Bəyannamədə tərəflər enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək, enerji təchizatı mənbələri və marşrutlarını, o cümlədən Avropaya neft və qaz tədarükü yollarını şaxələndirmək niyyətində olduqlarını bildiriblər.

Nəqliyyat Avropa ilə Asiyanı birləşdirir

Nəqliyyat Qazaxıstanın iqtisadi strategiyasının digər əsas istiqamətidir. Tokayevin sözlərinə görə, Çinlə Avropa arasında quru yolu ilə daşınan tranzit yüklərin təxminən 85 faizi Qazaxıstandan keçir. 2025-ci ildə bu yüklərin həcmi təxminən 40 milyon ton olub. 

Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu üzrə yükdaşımalar da artır. 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında marşrut üzrə daşımalar 22 faiz, Şərq–Qərb istiqamətində tranzit yüklərin həcmi isə 55 faiz artıb. 

Tokayev bildirib ki, yeni nəqliyyat layihələri bir neçə regionu birbaşa Xəzər limanları ilə birləşdirə və Çin–Avropa marşrutunu təxminən 1 000 kilometr qısalda bilər. O, həmçinin Almaniya şirkətlərinin Qazaxıstan üzərindən hava yükdaşımalarında və aviasiya qovşaqlarının inkişafında iştirakını genişləndirmək imkanlarına diqqət çəkib. 

Diqqət konkret layihələrə yönəlir

Yeni razılaşmalar Qazaxıstanın təbii resurslarını və Avropa ilə Asiya arasındakı strateji mövqeyini Almaniyanın investisiyaları, texnologiyaları və sənaye təcrübəsi ilə birləşdirməyi nəzərdə tutur.

Növbəti mərhələdə əsas diqqət yol xəritəsinin konkret layihələrə çevrilməsinə, xüsusilə kritik minerallar, emal, istehsal, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə yönələcək.

• Qazaxıstanın neft ehtiyatları 4,4 milyard ton qiymətləndirilir
• Qazaxıstan və Cənubi Koreya əməkdaşlığı gücləndirir, layihələrin dəyəri 19 milyard dollara yaxınlaşır
• Qazaxıstan Orta Dəhlizə investisiyaları artırır

Teqlər

Qazaxıstan Almaniya Kasım-Jomart Tokayev Frank-Valter Ştaynmayer kritik minerallar enerji sənaye Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu