1 oktyabr 2026, 20:25
Qazaxıstan, Özbəkistan və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Əfqanıstandan keçəcək və Mərkəzi Asiya yüklərinin Pakistanın dəniz limanlarına daşınması üçün yeni marşrut aça biləcək dəmir yolu layihəsini nəzərdən keçirirlər.
Üç ölkə Qazaxıstan, Özbəkistan, Əfqanıstan və Pakistanı birləşdirəcək dəmir yolu xəttini əhatə edən CASA layihəsi üzrə anlaşma memorandumu imzalayıb.
Razılaşma tikintinin yaxın vaxtlarda başlayacağı demək deyil. Sənəd marşrutun texniki və iqtisadi baxımdan həyata keçirilməsinin mümkünlüyünü müəyyənləşdirmək üçün ətraflı araşdırmaların aparılmasına zəmin yaradır.
Üç ölkə layihə üçün tələb olunan infrastrukturu qiymətləndirəcək, həmçinin onun həyata keçirilməsi və maliyyələşdirilməsi variantlarını araşdıracaq.
Təklif olunan dəmir yolu Qazaxıstan və Özbəkistan üçün beynəlxalq bazarlara alternativ çıxış imkanı yarada bilər. Hər iki ölkənin dənizə birbaşa çıxışı yoxdur və xarici bazarlara yük daşımaq üçün qonşu dövlətlərdən keçən nəqliyyat xətlərindən və daha geniş regional dəhlizlərdən asılıdır.
Əfqanıstandan keçəcək dəmir yolu Mərkəzi Asiyanın dəmir yolu şəbəkələrini Cənubi Asiya bazarları ilə birləşdirə, eyni zamanda Pakistanın Kəraçi və Qvadar limanlarına çıxış təmin edə bilər.
Dəhlizin potensial yükdaşıma imkanları artıq müzakirə olunur. Qazaxıstan Baş nazirinin müavini Serik Jumanqarin 2026-cı ilin iyununda Kabildə keçirilən danışıqlar zamanı bildirib ki, CASA marşrutu ilə gələcəkdə Pakistan limanlarına 10 milyon tona qədər yük daşına bilər.
Lakin bu rəqəm hələlik proqnozdur və təklif olunan dəmir yolu layihəsi planlaşdırma mərhələsindədir.
Təşəbbüs Əfqanıstan ərazisindən keçən dəmir yolu xətlərinin inkişafı istiqamətində daha geniş səylərin bir hissəsidir. Qazaxıstan daha əvvəl daha geniş Turqundi–Herat–Qəndəhar–Spin Boldak marşrutunun bir hissəsi olan Turqundi–Herat dəmir yolunun tikintisində iştirak etmək niyyətini təsdiqləyib.
Özbəkistan, Əfqanıstan və Pakistan da Mərkəzi Asiyanı Pakistanla birləşdirəcək Trans-Əfqan dəmir yolu layihəsi üzərində işləyirlər.
Trans-Əfqan layihəsinin illik yükdaşıma gücünün 20 milyon tona qədər olacağı gözlənilir. Planlaşdırılan dəmir yolunun uzunluğu təxminən 600 kilometrdir, lakin layihənin yekun texniki parametrləri hələ də qiymətləndirilir.
Özbəkistan layihənin təxmini dəyərinin əvvəlki 4,8 milyard dollardan 7 milyard dolları ötəcək səviyyəyə yüksələ biləcəyini bildirib. Texniki-iqtisadi əsaslandırmanın 2026-cı ilin sonunadək tamamlanacağı gözlənilir.
Marşrutun iqtisadi əhəmiyyəti Mərkəzi və Cənubi Asiya arasında yüklərin çatdırılma müddətini və daşınma xərclərini azaltmaq imkanına əsaslanır.
Özbəkistan hökumətinin hesablamalarına görə, Trans-Əfqan marşrutu Pakistanla Özbəkistan arasında yüklərin çatdırılma müddətini təxminən 35 gündən 3–5 günə endirə bilər.
Eyni hesablamalara əsasən, standart konteynerin daşınma xərci təxminən üçdəiki azala bilər. Bununla belə, bu göstəricilər hələlik proqnozdur və fəaliyyətdə olan dəmir yolunun real nəticələrinə əsaslanmır.
CASA layihəsində növbəti mərhələ tikinti deyil, ətraflı planlaşdırmadır.
Ölkələr mövcud dəmir yolu şəbəkələrinin necə birləşdiriləcəyini, sərhəd-keçid məntəqələrinin və logistika mərkəzlərinin harada yerləşəcəyini, həmçinin tariflərin, rəqəmsal sistemlərin, təhlükəsizliyin və maliyyələşmənin necə təşkil olunacağını müəyyənləşdirməlidirlər.
BƏƏ-nin iştirakı layihənin investisiya tərəfini də gücləndirə bilər. Qazaxıstan və Özbəkistanın mövcud dəmir yolu şəbəkələri və tranzit imkanları ilə yanaşı, BƏƏ iri infrastruktur və logistika layihələrində təcrübəyə malikdir və təklif olunan dəhlizin maliyyə modelinin hazırlanması ilə bağlı müzakirələrdə rol oynaya bilər.
Layihənin gələcəyi əsasən aparılacaq araşdırmaların nəticələrindən asılı olacaq. CASA-nın texniki və iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun olduğu müəyyənləşdirilərsə, layihə Mərkəzi Asiyanın dəmir yollarını Əfqanıstan, Cənubi Asiya və Ərəbistan dənizi limanları ilə birləşdirən daha geniş nəqliyyat şəbəkəsinin bir hissəsinə çevrilə bilər.
Qazaxıstan və Özbəkistan üçün dəmir yolu qlobal bazarlara alternativ marşrut yarada bilər. Əfqanıstan üçün isə layihə ölkənin Mərkəzi və Cənubi Asiya arasında quru nəqliyyat körpüsü rolunu gücləndirə bilər.
Rusiya rəsmiləri bildiriblər ki, Sibirdə vəfat edən laboratoriya əməkdaşı ilə təmasda olmuş şəxslər arasında taun aşkarlanmayıb. Yoluxucu...
Qazaxıstan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin keçmiş komandanı Kanat Niyazbekov sentyabrda Xəzər dənizində keçirilən hərbi təlim zamanı 14 hərbçinin həlak...
Keniya Konqo Demokratik Respublikasından (KDR) gələn və Nayrobidə vəfat edən ölkə vətəndaşında Ebola virusunun aşkarlanmasından sonra ilk yoluxma...
Avstraliyanın terrorla mübarizə orqanları İsrailə uçan “flydubai” təyyarəsində kapitana hücum etməkdə və təyyarəni ələ keçirməyə cəhddə ittiham olunan ikinci pilotun əlaqələrini araşdırır.
Qara dənizdə, Rumıniya sahilləri yaxınlığında “Royad Mammadov” yük gəmisinə dron hücumu nəticəsində bir Azərbaycan vətəndaşı həlak olub, digəri itkin düşüb. Bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan oktyabrın 5-də Tehranda görüşüblər. Tərəflər ikitərəfli münasibətləri, regional prosesləri, həmçinin Cənubi Qafqazda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi yollarını müzakirə ediblər.
Sağçı senator Flavio Bolsonaro səsvermədə gözləntiləri üstələyərək hazırkı prezident Luiz İnasio Lula da Silvanı cüzi fərqlə qabaqlayıb və ikinci tura vəsiqə qazanıb. Solçu Lula da Silva ilə sağçı Bolsonaro bu ayın sonlarında keçiriləcək həlledici səsvermədə üz-üzə gələcək.
ABŞ İranla gərginliyin artdığı bir vaxtda Körfəz bölgəsinə daha iki “Patriot” raketdən müdafiə batareyası yerləşdirib. Sistemlər Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərdə əsas enerji obyektlərinin qorunmasına xidmət edəcək.
Qazaxıstan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin keçmiş komandanı Kanat Niyazbekov sentyabrda Xəzər dənizində keçirilən hərbi təlim zamanı 14 hərbçinin həlak olması ilə bağlı saxlanılıb. Bu barədə TASS hüquq-mühafizə orqanlarındakı mənbəyə istinadən məlumat yayıb.
Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiyanın İrkutsk vilayətində yaranmış vəziyyət fonunda sanitar-karantin nəzarətini gücləndirir. Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistan Şelexov şəhərində taun əleyhinə elmi-tədqiqat institutunun əməkdaşının ölümündən sonra profilaktik tədbirlər görüb.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” (TRIPP) layihəsi həm Ermənistanın, həm də bütövlükdə regionun iqtisadi mühitinin dəyişməsində mühüm rol oynaya bilər. Onun sözlərinə görə, layihə Ermənistanın investisiya cəlbediciliyini də artıra bilər.
77-ci Beynəlxalq Astronavtika Konqresi (IAC) oktyabrın 5-də Antalyada işə başlayıb. Tədbir dünyanın müxtəlif ölkələrindən kosmik agentliklərin və şirkətlərin nümayəndələrini, eləcə də tədqiqatçıları bir araya gətirib.
Alman–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq və Bağlantılar Konfransı oktyabrın 6-da Bakıda “Orta Dəhliz boyunca infrastrukturun, yaşıl enerjinin və rəqəmsal bağlantının maliyyələşdirilməsi imkanları” mövzusunda işə başlayıb.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın