Tacikistan Putinlə bağlı mübahisədən sonra Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsindən çıxmağa başlayıb

Tacikistan Putinlə bağlı mübahisədən sonra Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsindən çıxmağa başlayıb
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon. Tacikistan, 2025-ci il.
Official Russian government photo service

Tacikistan Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) fəaliyyətinin getdikcə siyasiləşdiyini və qərəzli xarakter aldığını iddia edərək qurumdan çıxmaq prosesinə başlayıb.

Ölkənin bu addımı Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin 2025-ci ildə Tacikistana səfəri zamanı həbs edilməməsi ilə bağlı mübahisənin ardınca atılıb. 

Tacikistan parlamentinin aşağı palatası BCM-dən çıxma prosesinə başlamaq barədə qətnaməni təsdiqləyib. Xarici İşlər Nazirliyi qərarı məhkəmənin fəaliyyətində artan siyasiləşmə və qərəzliliklə əlaqələndirib.

Tacikistan hakimiyyəti qərarın hüquqi və siyasi səbəbləri ilə bağlı daha ətraflı açıqlama verməyib.

Mübahisə Putinin 2025-ci ilin oktyabrında Tacikistana dövlət səfərindən sonra başlayıb. O, Prezident Emoməli Rəhmonla görüşüb, həmçinin Müstəqil Dövlətlər Birliyinin və “Mərkəzi Asiya–Rusiya” formatının iclaslarında iştirak edib.

Həmin vaxt Putin barəsində BCM-nin 2023-cü ilin martında verdiyi həbs orderi qüvvədə idi. Order ukraynalı uşaqların Rusiyaya qanunsuz deportasiyası və köçürülməsi ilə əlaqədar ehtimal olunan müharibə cinayətlərinə görə verilmişdi.

Tacikistanın Roma Statutu üzrə öhdəlikləri

Tacikistan BCM-ni təsis edən Roma Statutunun iştirakçısı olduğuna görə məhkəmə ilə əməkdaşlıq etməli idi. Buna baxmayaraq, Putin Düşənbədə rəsmi şəkildə qarşılanıb və saxlanılmadan ölkəni tərk edib.

Bundan sonra BCM Tacikistandan izahat tələb edib. 2025-ci il noyabrın 5-də məhkəmənin Məhkəməyəqədər Palatası Putinin saxlanılmaması və məhkəməyə təhvil verilməməsi ilə bağlı Düşənbədən əlavə məlumat istəyib.

Tacikistan hakimiyyəti Rusiyanın Roma Statutunun iştirakçısı olmadığını, həmçinin Moskva ilə ikitərəfli sazişlərin yüksəkvəzifəli şəxslərə toxunulmazlıq verdiyini bildirib. Düşənbə bu mövqeyinin BCM ilə əməkdaşlıqdan imtina anlamına gəlmədiyini də bildirib.

Ekranda Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin görüntüsü nümayiş olunur. Moskva, Rusiya, 7 oktyabr 2026-cı il.
Reuters

Mübahisə 2026-cı ildə də davam edib. 2026-cı il martın 19-da BCM-nin II Məhkəməyəqədər Palatası Tacikistanın Putin ölkədə olduğu müddətdə onun həbs edilməsi və məhkəməyə təhvil verilməsi barədə tələbi yerinə yetirməməklə Roma Statutu üzrə öhdəliklərini pozduğunu müəyyən edib. Məsələ daha sonra İştirakçı Dövlətlər Assambleyasına göndərilib.

Tacikistan Roma Statutunu 1998-ci ildə imzalayıb, 2000-ci il mayın 5-də ratifikasiya edib. Sənəd 2002-ci il iyulun 1-də ölkə üçün qüvvəyə minib.

BCM soyqırımı, müharibə cinayətləri, insanlıq əleyhinə cinayətlər və təcavüz cinayəti üzrə işlərə baxan daimi beynəlxalq məhkəmədir.

Tacikistan Roma Statutunu ratifikasiya edən yeganə Mərkəzi Asiya ölkəsidir. Qırğızıstan və Özbəkistan sənədi imzalayıb, lakin ratifikasiya etməyib. Qazaxıstan və Türkmənistan isə Roma Statutunu imzalamayıb.

Teqlər