Çinin Baş naziri ŞƏT iclası üçün Tacikistana səfər edib

Çinin Baş naziri ŞƏT iclası üçün Tacikistana səfər edib
Çinin Baş naziri Li Çian və Tacikistanın Baş naziri Kohir Rəsulzoda ŞƏT Hökumət Başçıları Şurasının iclasında. Bişkek, Qırğızıstan, 26 oktyabr 2023-cü il.
Xinhua

Çin Dövlət Şurasının Baş naziri Li Çian Tacikistanda rəsmi səfərdədir.  O, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına (ŞƏT) üzv ölkələrin hökumət başçılarının iclasında da iştirak edir. 

Pekinin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrini genişləndirdiyi bir vaxtda səfərin əsas müzakirə mövzuları təhlükəsizlik, ticarət və nəqliyyatdır.

Çin Dövlət Şurasının İnformasiya İdarəsinin məlumatına görə, Li Çian Tacikistanın Baş naziri Kohir Rəsulzodanın dəvəti ilə Düşənbəyə səfər edib. Onu paytaxtın beynəlxalq hava limanında Rəsulzoda və digər yüksəkvəzifəli rəsmilər qarşılayıblar.

Li Çian Tacikistana Özbəkistan səfərindən sonra gedib. Onun buradan Rusiyaya yollanacağı gözlənilir. Səfərlər Çinin region ölkələri ilə yüksək səviyyəli diplomatik təmasları genişləndirdiyi dövrə təsadüf edir.

Regional təhlükəsizlik və əməkdaşlıq gündəmdədir

Li Çian ŞƏT-ə üzv dövlətlərin Hökumət Başçıları Şurasının 25-ci iclasında iştirak edir. Görüşdə ticarət, nəqliyyat, enerji və iqtisadi inkişaf sahələrində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur.

2001-ci ildə yaradılan ŞƏT ilkin mərhələdə əsas diqqəti regional təhlükəsizliyə yönəldib. Sonrakı illərdə təşkilatın fəaliyyəti siyasi və iqtisadi əməkdaşlığı da əhatə edib.

Çin Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu vasitəsilə bir sıra Mərkəzi Asiya ölkələri ilə həmsərhəddir. Bu baxımdan ŞƏT Pekin üçün transsərhəd təhlükələrə qarşı birgə mübarizədə mühüm platformadır.

Tacikistan Mərkəzi Asiyanın cənubunda yerləşən dağlıq ölkədir. Əfqanıstanla həmsərhəd olan Tacikistan Çini Mərkəzi və Cənubi Asiya ilə birləşdirə biləcək potensial ticarət marşrutlarının yaxınlığında yerləşir.

Təhlükəsizlik Pekinlə Düşənbə arasında əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir. Əfqanıstanla sərhəddə qeyri-sabitlik və əvvəllər Tacikistanda Çin vətəndaşlarına qarşı törədilmiş hücumlar fonunda Pekin terrorizmlə mübarizə, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və hüquq-mühafizə orqanları arasında əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışır.

Çin dövlət mediasının məlumatına görə, Li Çian Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmonla görüşündə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə çağırıb.

Çinin Tacikistandakı iqtisadi rolu artır

Səfər iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir.

Çin Tacikistanın ən böyük investoru və əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Pekin ölkədə infrastruktur, mədənçıxarma, istehsal, kənd təsərrüfatı və nəqliyyat layihələrini maliyyələşdirir.

Çinin maliyyə dəstəyi ilə inşa olunan avtomobil yolları, dəmir yolu tunelləri və sənaye müəssisələri Tacikistanın nəqliyyat infrastrukturunun inkişafına və sənaye imkanlarının genişlənməsinə töhfə verib.

Tacikistan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, iki ölkə arasında 1993-cü ildə 9 milyon dollardan az olan ticarət dövriyyəsi 2024-cü ildə təxminən 1,96 milyard dollara çatıb.

Çin investisiyaları Tacikistanın təbii ehtiyatlarının işlənməsi, sənayenin inkişafı və regional nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsi planlarında mühüm yer tutur.

Yüksək səviyyəli səfərlər ikitərəfli əlaqələri gücləndirir

Son illərdə qarşılıqlı yüksək səviyyəli səfərlər Çinlə Tacikistan arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradıb.

Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinin 2024-cü ilin iyulunda Tacikistana dövlət səfəri zamanı tərəflər münasibətləri yeni dövrdə hərtərəfli strateji əməkdaşlıq tərəfdaşlığı səviyyəsinə yüksəldiblər. Bu qərar iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik sahələrində əlaqələrin daha da inkişafına imkan yaradıb.

2026-cı ilin mayında isə Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon Çinə səfər edib. Səfər zamanı tərəflər yeni əməkdaşlıq sazişləri imzalayıb, investisiya və işgüzar əlaqələrin genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər.

Danışıqlarda Tacikistana xarici sərmayələrin cəlbi, nəqliyyat və enerji infrastrukturunun inkişafı məsələlərinə diqqət yetirilib. Ölkənin hidroenerji potensialından və mineral ehtiyatlarından istifadə sahəsində Çin şirkətləri üçün imkanlar da müzakirə olunub.

Dənizə birbaşa çıxışı olmayan Tacikistan üçün Çinlə iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi, investisiyaların cəlbi və regional bazarlara çıxış baxımından əhəmiyyətlidir.

Çin üçün isə bu tərəfdaşlıq Mərkəzi Asiyada iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə, eləcə də ölkənin qərb bölgələrini qərb və cənub istiqamətindəki bazarlarla birləşdirən nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına xidmət edir.

ŞƏT iclasında regional əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur

ŞƏT Çin və Tacikistana digər üzv ölkələrlə birlikdə regional hədəflər üzərində işləmək üçün əlavə imkanlar yaradır.

Üzv dövlətlər dəfələrlə iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsinə, infrastrukturun inkişafına və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə çağırıblar. Lakin ölkələrin prioritetləri və inkişaf səviyyələri arasındakı fərqlər bu istiqamətdə çətinliklər yaradır.

Li Çianın səfəri oktyabrın 20-dək davam edəcək. Onun Düşənbədəki görüşdən sonra Çin və Rusiya hökumət başçılarının 31-ci müntəzəm görüşündə iştirak etmək üçün Rusiyaya yollanması planlaşdırılır.

Səfər Pekinin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrini, eləcə də Avrasiya ölkələri ilə diplomatik və iqtisadi tərəfdaşlığını gücləndirmək səylərinin bir hissəsidir.

Düşənbədə keçirilən görüşdə əsas məsələlərdən biri ŞƏT çərçivəsində qəbul edilən siyasi qərarların ticarət, infrastruktur və təhlükəsizlik sahələrində hansı nəticələr verə biləcəyidir.

Çin və Tacikistan üçün danışıqlar ortaq təhlükəsizlik məsələləri və genişlənən iqtisadi əlaqələr əsasında qurulan tərəfdaşlığı daha da inkişaf etdirmək imkanı yaradır.

Teqlər