KTMT Tacikistana silah və hərbi texnika göndərəcək

KTMT Tacikistana silah və hərbi texnika göndərəcək
KTMT-nin Baş katibi Taalatbek Masadıkov Tacikistan–Əfqanıstan sərhədinə baxış keçirir. İyun, 2026-cı il.
Collective Security Treaty Organization Press Service

Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) məlumatına görə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Belarus 2026-cı ilin sonunadək Tacikistana silah və hərbi texnika göndərməyə hazırlaşır.

Bu hazırlıq Tacikistanın Əfqanıstanla sərhədində baş verən silahlı insidentlər fonunda həyata keçirilir.

Bu qərar KTMT liderlərinin 2024-cü ilin noyabrında Astanada təsdiqlədikləri beşillik proqramın növbəti mərhələsidir. Təşkilatın Baş katibi Taalatbek Masadıkov bildirib ki, Tacikistan təchizatçıların seçimini başa çatdırıb və sifarişlərin dəyərini razılaşdırıb. Hazırda müqavilələrin rəsmiləşdirilməsi yekunlaşdırılır. İlk partiyanın ilin sonunadək göndərilməsi gözlənilir.

Tacikistana sərhəd mühafizəsi üçün silahlar, hərbi texnika və texniki avadanlıqlar göndəriləcək. Lakin onların ümumi dəyəri və miqdarı açıqlanmayıb. Proqramın 2029-cu ilədək davam etməsi nəzərdə tutulur.

Əfqanıstanla sərhədin təhlükəsizliyi

Tacikistanın Əfqanıstanla 1 300 kilometrdən çox sərhədi var. Sərhədin böyük hissəsi ucqar dağlıq ərazilərdən, eləcə də Pənc çayı boyunca keçir.

Bu sərhədin mühafizəsi uzun illərdir narkotik qaçaqmalçılığı və silahlı qrupların fəaliyyəti səbəbindən çətinləşir. Sərhəddəki təhlükəsizlik problemləri xüsusilə 2025-ci ilin noyabrında üzə çıxıb. Həmin vaxt Əfqanıstan ərazisindən həyata keçirilən iki ayrı hücum nəticəsində Çinin beş vətəndaşı həlak olub.

Rusiya hərbçiləri təlimdə sıraya düzülürlər. Xatlon, Tacikistan, 23 oktyabr 2021-ci il.
Reuters

2026-cı ilin yanvarında da sərhəddə silahlı insident baş verib. Tacikistan sərhədçiləri Xatlon vilayətində silahlı qarşıdurma zamanı narkotik qaçaqmalçılığında şübhəli bilinən üç nəfəri öldürüblər. Əməliyyat zamanı silah, sursat və narkotik vasitələr ələ keçirilib. Bu hadisələr sərhədyanı yaşayış məntəqələrinin təhlükəsizliyi ilə yanaşı, bölgədə çalışan əcnəbilərin və həyata keçirilən iqtisadi layihələrin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları da artırıb.

Yaranmış vəziyyət sərhəd təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət məsələsində Düşənbə ilə Kabil arasında fikir ayrılıqlarını da üzə çıxarıb. Əfqanıstanın şimal-şərqində yerləşən Bədəxşan vilayətində Taliban qüvvələri ilə onlara qarşı çıxan silahlı qruplar arasında toqquşmalar baş verib. Bu toqquşmalar Tacikistan sərhədi yaxınlığında vəziyyətin gərginləşməsi ilə bağlı narahatlıq yaradıb.

Lakin Taliban hakimiyyəti Əfqanıstanın qonşu ölkələr üçün təhlükə yaratdığına dair iddiaları rədd edir.

Avqust ayında Taliban sözçüsü Zəbihullah Mücahid KTMT-nin narahatlıqlarını əsassız adlandırıb. O bildirib ki, Əfqanıstanın təhlükəsizlik qüvvələri ölkə sərhədlərinə nəzarət edir və Kabil təhlükəsizlik məsələlərini qonşu dövlətlərlə birbaşa müzakirə etməyə hazırdır.

Belarus hərbçiləri KTMT-nin hərbi təlimlərində. Xatlon, Tacikistan, 23 oktyabr 2021-ci il.
Reuters
Kollektiv təhlükəsizlik üçün sınaq

Tacikistanın cənub sərhədinin təhlükəsizliyi KTMT-nin kollektiv müdafiə öhdəlikləri üçün mühüm sınağa çevrilib.

Rusiyanın rəhbərlik etdiyi təşkilatın əsası 1992-ci ildə imzalanmış müqavilə ilə qoyulub. KTMT 2002-ci ildə rəsmi olaraq beynəlxalq təşkilat kimi yaradılıb. Hazırda təşkilata Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Ermənistan daxildir. Lakin İrəvan təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlarına təşkilatın reaksiyasından narazı qaldığı üçün KTMT-də iştirakını dayandırıb.

Təşkilat kollektiv müdafiə prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir və birgə çevik reaksiya qüvvələrinə malikdir. 2024-cü ildə bu qüvvələrin şəxsi heyətinin sayı təxminən 30 min nəfərə çatıb.

KTMT-nin Baş katibi Taalatbek Masadıkov oktyabrda Moskvada keçirilən regional təhlükəsizlik konfransında bildirib ki, Taliban hakimiyyəti Əfqanıstan üzərində nəzarəti möhkəmləndirmək istiqamətində irəliləyiş əldə edib.

Masadıkov qeyd edib ki, Tacikistan sərhədinin təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün nəzərdə tutulan hərbi təchizat Əfqanıstana və ya onun əhalisinə qarşı yönəlməyib.

KTMT-nin mövqeyinə görə, Tacikistan sərhədinin möhkəmləndirilməsi Kabillə gərginliyi artırmağa deyil, üzv dövlətlər üçün təhlükələri azaltmağa yönəlmiş qabaqlayıcı tədbirdir.

Teqlər