canlı Tramp APEC sammitində Putinlə üçtərəfli danışıqlardan öncə Si Cinpinlə görüşəcək
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çinin Şencen şəhərində keçirilən APEC sammitində iştirak edir. Onun əvvəlcə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinlə...
Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) məlumatına görə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Belarus 2026-cı ilin sonunadək Tacikistana silah və hərbi texnika göndərməyə hazırlaşır.
Bu hazırlıq Tacikistanın Əfqanıstanla sərhədində baş verən silahlı insidentlər fonunda həyata keçirilir.
Bu qərar KTMT liderlərinin 2024-cü ilin noyabrında Astanada təsdiqlədikləri beşillik proqramın növbəti mərhələsidir. Təşkilatın Baş katibi Taalatbek Masadıkov bildirib ki, Tacikistan təchizatçıların seçimini başa çatdırıb və sifarişlərin dəyərini razılaşdırıb. Hazırda müqavilələrin rəsmiləşdirilməsi yekunlaşdırılır. İlk partiyanın ilin sonunadək göndərilməsi gözlənilir.
Tacikistana sərhəd mühafizəsi üçün silahlar, hərbi texnika və texniki avadanlıqlar göndəriləcək. Lakin onların ümumi dəyəri və miqdarı açıqlanmayıb. Proqramın 2029-cu ilədək davam etməsi nəzərdə tutulur.
Tacikistanın Əfqanıstanla 1 300 kilometrdən çox sərhədi var. Sərhədin böyük hissəsi ucqar dağlıq ərazilərdən, eləcə də Pənc çayı boyunca keçir.
Bu sərhədin mühafizəsi uzun illərdir narkotik qaçaqmalçılığı və silahlı qrupların fəaliyyəti səbəbindən çətinləşir. Sərhəddəki təhlükəsizlik problemləri xüsusilə 2025-ci ilin noyabrında üzə çıxıb. Həmin vaxt Əfqanıstan ərazisindən həyata keçirilən iki ayrı hücum nəticəsində Çinin beş vətəndaşı həlak olub.
2026-cı ilin yanvarında da sərhəddə silahlı insident baş verib. Tacikistan sərhədçiləri Xatlon vilayətində silahlı qarşıdurma zamanı narkotik qaçaqmalçılığında şübhəli bilinən üç nəfəri öldürüblər. Əməliyyat zamanı silah, sursat və narkotik vasitələr ələ keçirilib. Bu hadisələr sərhədyanı yaşayış məntəqələrinin təhlükəsizliyi ilə yanaşı, bölgədə çalışan əcnəbilərin və həyata keçirilən iqtisadi layihələrin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları da artırıb.
Yaranmış vəziyyət sərhəd təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət məsələsində Düşənbə ilə Kabil arasında fikir ayrılıqlarını da üzə çıxarıb. Əfqanıstanın şimal-şərqində yerləşən Bədəxşan vilayətində Taliban qüvvələri ilə onlara qarşı çıxan silahlı qruplar arasında toqquşmalar baş verib. Bu toqquşmalar Tacikistan sərhədi yaxınlığında vəziyyətin gərginləşməsi ilə bağlı narahatlıq yaradıb.
Lakin Taliban hakimiyyəti Əfqanıstanın qonşu ölkələr üçün təhlükə yaratdığına dair iddiaları rədd edir.
Avqust ayında Taliban sözçüsü Zəbihullah Mücahid KTMT-nin narahatlıqlarını əsassız adlandırıb. O bildirib ki, Əfqanıstanın təhlükəsizlik qüvvələri ölkə sərhədlərinə nəzarət edir və Kabil təhlükəsizlik məsələlərini qonşu dövlətlərlə birbaşa müzakirə etməyə hazırdır.
Tacikistanın cənub sərhədinin təhlükəsizliyi KTMT-nin kollektiv müdafiə öhdəlikləri üçün mühüm sınağa çevrilib.
Rusiyanın rəhbərlik etdiyi təşkilatın əsası 1992-ci ildə imzalanmış müqavilə ilə qoyulub. KTMT 2002-ci ildə rəsmi olaraq beynəlxalq təşkilat kimi yaradılıb. Hazırda təşkilata Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Ermənistan daxildir. Lakin İrəvan təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlarına təşkilatın reaksiyasından narazı qaldığı üçün KTMT-də iştirakını dayandırıb.
Təşkilat kollektiv müdafiə prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir və birgə çevik reaksiya qüvvələrinə malikdir. 2024-cü ildə bu qüvvələrin şəxsi heyətinin sayı təxminən 30 min nəfərə çatıb.
KTMT-nin Baş katibi Taalatbek Masadıkov oktyabrda Moskvada keçirilən regional təhlükəsizlik konfransında bildirib ki, Taliban hakimiyyəti Əfqanıstan üzərində nəzarəti möhkəmləndirmək istiqamətində irəliləyiş əldə edib.
Masadıkov qeyd edib ki, Tacikistan sərhədinin təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün nəzərdə tutulan hərbi təchizat Əfqanıstana və ya onun əhalisinə qarşı yönəlməyib.
KTMT-nin mövqeyinə görə, Tacikistan sərhədinin möhkəmləndirilməsi Kabillə gərginliyi artırmağa deyil, üzv dövlətlər üçün təhlükələri azaltmağa yönəlmiş qabaqlayıcı tədbirdir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp noyabrın 18-də Manilada Filippin Prezidenti Ferdinand Markosla görüşür. Onun daha sonra Çində Si Cinpin və Vladimir Putinlə danışıqlar aparması planlaşdırılır.
Asiya-Sakit okean regionunun liderləri Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) 33-cü sammiti üçün Çinin cənubundakı Şencen şəhərində toplaşırlar. Sammitdə əsas diqqət ticarət, iqtisadi əməkdaşlıq və süni intellekt məsələlərinə yönəlib.
AnewZ-un 17 noyabr tarixli gündəlik icmalında beynəlxalq görüşlərin əsas məqamlarına nəzər salırıq. İslamabadda ticarət, Manilada dəniz təhlükəsizliyi, Çində böyük dövlətlərin münasibətləri, Türkiyədə iqlim maliyyəsi, Brüsseldə isə Ukraynanın təhlükəsizliyi müzakirə olunur.
ABŞ ilə Rusiyanın mümkün sövdələşmə üçün şərtlər formalaşdırması Ukraynanın başı üzərində kəskin bir qılınc kimi asılıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən ASEAN-ın 49-cu sammitində iştirak etmək üçün ölkəyə gedib. Dünya liderlərinin görüşündə ticarət, regional təhlükəsizlik və Çinlə münasibətlərdə yaranan gərginlik əsas müzakirə mövzularıdır.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkəsinin Qarabağ hərəkatından imtina etdiyini bildirib. O, Azərbaycanla barışın davamlı olması üçün sülh sazişinin imzalanmasının vacibliyini vurğulayıb.
Pakistan və Türkmənistan əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair iki sənəd imzalayıb, turizm sahəsində anlaşma memorandumu isə mübadilə edilib. Tərəflər icrası uzun müddətdir gecikən TAPI qaz kəməri layihəsini, eləcə də regional nəqliyyat əlaqələrini müzakirə ediblər.
İran PUA-larla Küveytdəki ABŞ hərbi texnikasını hədəf aldığını iddia edib. Bu arada Oman Tehranla gərginliyi azaltmaq və Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün diplomatik səylərini davam etdirir.
Ermənistan Rusiyanın erməni məhsullarının idxalına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərə görə Avrasiya İqtisadi İttifaqının (Aİİ) Məhkəməsinə müraciət edə bilər. Bunu Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan noyabrın 18-də bildirib.
Azərbaycan və Almaniya enerji təhlükəsizliyi, ticarət və regional nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı daha da gücləndirmək niyyətlərini bildiriblər. Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli danışıqlarda Almaniya Azərbaycanın Avropa üçün alternativ qaz təchizatçısı kimi əhəmiyyətinin artdığını vurğulayıb.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın