BMT: Qadağaya baxmayaraq, Əfqanıstanda xaşxaş əkini 330 faiz artıb

BMT: Qadağaya baxmayaraq, Əfqanıstanda xaşxaş əkini 330 faiz artıb
Əfqan uşaqlar Cəlalabad şəhərinin kənarındakı xaşxaş tarlasında xam tiryək toplayırlar. 28 aprel 2015-ci il.
Reuters

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) məlumatına görə, Əfqanıstanda dörd ildir qüvvədə olan qadağaya baxmayaraq, 2026-cı ildə tiryək xaşxaşının əkini 330 faiz artıb. Əfqanıstan hakimiyyəti hesabatın nəticələri ilə razılaşmayıb. 

Yaponiya isə fermerlərə başqa gəlir mənbələri tapmaqda yardım göstərilməsinə çağırıb. BMT-nin Narkotiklər və Cinayətkarlıq üzrə İdarəsinin (UNODC) hesablamalarına əsasən, bu il Əfqanıstanda 43 300 hektar (433 kvadratkilometr) ərazidə tiryək xaşxaşı əkilib. Ötən il bu göstərici 10 200 hektar (102 kvadratkilometr) olub. Tiryək istehsalının təxmin edilən həcmi isə 296 tondan 1 466 tona yüksəlib.

Əkin sahələri qadağadan əvvəl, 2022-ci ildə qeydə alınmış 232 min hektarlıq göstəricidən xeyli aşağıdır. Bununla belə, UNODC xaşxaş əkininin ölkənin 16 vilayətinə yayıldığını, əkin sahələrinin 76 faizinin isə şimal-şərq bölgələrində cəmləşdiyini bildirib.

Qurumun məlumatına görə, fermerlər xaşxaş əkinlərini məhv edilməkdən qorumaq üçün onları taxıl zəmilərinin arasında və divarların arxasında gizlədirlər. UNODC xəbərdarlıq edib ki, tiryək ehtiyatlarının azalması əkin sahələrinin daha da genişlənməsinə və Əfqanıstandan kənara heroin qaçaqmalçılığının artmasına səbəb ola bilər.

UNODC-nin icraçı direktoru Monika Cuma Əfqanıstan hakimiyyəti ilə beynəlxalq ictimaiyyət arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsinə çağırıb.

“Fermer icmalarını dəstəkləmək üçün faktiki hakimiyyət orqanları ilə beynəlxalq ictimaiyyətin birgə çalışması vacibdir”, – deyə o bildirib.

Əfqanıstanın Daxili İşlər Nazirliyi BMT-nin hesabatını qəbul etmir

Əfqanıstanın Daxili İşlər Nazirliyi hesabatı rədd edərək bildirib ki, UNODC əsasən peyk görüntülərinə əsaslanıb, narkotik maddə əldə edilən bitkilərin məhv edilməsi üçün görülən tədbirləri isə nəzərə almayıb.

Nazirliyin məlumatına görə, məhsul yığımından əvvəl 26 min hektardan çox ərazidə narkotik maddə əldə edilən bitkilər məhv edilib. Nazirliyin qiymətləndirməsinə əsasən, bu tədbirlər nəticəsində həmin bitkilərin əkin sahələri demək olar ki, sıfıra enib.

“Buna görə də bu tədbirləri və onların nəticələrini hesablamalarında nəzərə almayan istənilən qiymətləndirmə natamam, etibarsız və ədalətsizdir”, – deyə nazirliyin açıqlamasında qeyd olunub.

Nazirlik UNODC-ni istifadə etdiyi məlumat mənbələrini, peyk görüntülərinin çəkildiyi tarixləri və məhv edilmiş əkin sahələrinin hesablamalarda hansı qaydada nəzərə alındığını açıqlamağa çağırıb.

Yaponiya fermerlərə dəstəyin davam etdirilməsinə çağırır

Yaponiyanın Kabildəki səfirliyi Əfqanıstanın 2022-ci ildən bəri narkotiklərlə mübarizə üçün gördüyü tədbirləri alqışlayıb. Səfirlik eyni zamanda fermerlərin xaşxaş əkinindən imtina etməsi və başqa yollarla dolanışığını təmin etməsi üçün uzunmüddətli dəstəyə ehtiyac olduğunu bildirib.

“Narkotiklərlə mübarizə həm xaşxaş əkininin azaldılması, həm də əvvəllər bu bitkini yetişdirən fermerlər üçün alternativ dolanışıq imkanlarının yaradılması istiqamətində davamlı səylər tələb edir”, – deyə səfirlik bildirib.

Yaponiya 2021-ci ildən bəri bu sahəyə 33 milyon dollardan çox vəsait ayırdığını açıqlayıb. Ölkə sentyabrda UNODC ilə 9,4 milyon dollar dəyərində əlavə ikiillik saziş də imzalayıb.

Teqlər