13 iyul 2026, 18:07
Çin dənizdə yerləşən platformada quraşdırılan xüsusi tor vasitəsilə eksperimental raket bərpa sistemini uğurla sınaqdan keçirib.
Bu, ölkənin təkrar istifadə edilə bilən raketlər hazırlamaq və ABŞ-nin kosmik texnologiyaları ilə rəqabət aparmaq səylərində mühüm addım hesab olunur.
Çinin dövlət televiziyası CCTV-nin məlumatına görə, sınaq ölkənin cənubundakı Haynan kommersiya kosmodromundan buraxılan “Long March 10B” raketi ilə həyata keçirilib.
Sürətləndirici blok raketin yuxarı pilləsindən ayrıldıqdan təxminən altı dəqiqə sonra şaquli şəkildə geri qayıdıb və dəniz platformasında quraşdırılan tor sistemi vasitəsilə tutulub.
Sınaq Çinin orbital sinifli raketi ilk dəfə uğurla bərpa etməsi kimi qiymətləndirilir və ölkəni təkrar istifadə edilə bilən buraxılış texnologiyasının hazırlanmasına daha da yaxınlaşdırır.
Açıqlamadan sonra Çinin aerokosmik şirkətlərinin səhmləri bahalaşıb. “China Spacesat” və “China Satellite Communications” şirkətlərinin səhmləri gündəlik ticarət üzrə müəyyən edilən maksimum artım həddinə çatıb.
“Long March 10B” raketi təkrar istifadə edilə bilən raket texnologiyaları üzrə qlobal liderə çevrilən ABŞ-nin “SpaceX” şirkətinin hazırladığı “Falcon 9” raketi ilə müqayisə olunur.
Dövlətə məxsus Çin Daşıyıcı Raket Texnologiyaları Akademiyası tərəfindən hazırlanan “Long March 10B” kommersiya kosmik missiyaları üçün nəzərdə tutulub və aşağı Yer orbitinə ən azı 16 ton faydalı yük daşıya bilir.
Lakin buraxılış meydançasına və ya pilotsuz dəniz platformasına açılan dayaqlar üzərində enən “Falcon 9”dan fərqli olaraq, Çin sistemi başqa üsuldan istifadə edir. Sürətləndirici blok dənizdə yerləşən bərpa platformasına bərkidilmiş toru tutmaq üçün nəzərdə tutulan “eniş qarmaqları” ilə təchiz olunub.
Təkrar istifadə edilə bilən raket texnologiyası buraxılış xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa və buraxılışların sayını artırmağa imkan verdiyi üçün qlobal kosmik sənayedə əsas rəqabət sahələrindən birinə çevrilib.
“SpaceX” orbital missiyadan qayıdan “Falcon 9” sürətləndirici blokunu ilk dəfə 2015-ci ilin dekabrında uğurla bərpa edib. O vaxtdan bəri şirkətin “Falcon 9” raketlərindən ibarət donanması sürətlə genişlənib və ildə təxminən 150 buraxılış həyata keçirir. Bu zaman sürətləndirici bloklardan dəfələrlə istifadə olunur.
Raketin ən bahalı hissələrindən təkrar istifadə etmək imkanının yaranması kommersiya buraxılışları bazarının dəyişməsinə kömək edib.
Çin təxminən on ildir təkrar istifadə edilə bilən buraxılış sistemləri üzərində işləyir. Ölkə ilkin aşağı hündürlüklü havada qalma sınaqlarından orbital sinifli sürətləndirici blokların bərpası cəhdlərinə qədər irəliləyib.
Bu texnologiya Çinin genişlənən kommersiya peyk sənayesinin və planlaşdırılan irimiqyaslı peyk şəbəkələrinin dəstəklənməsi üçün mühüm hesab olunur.
Çinin özəl aerokosmik şirkətləri də təkrar istifadə edilə bilən raketlərin hazırlanması istiqamətində səylərini artırıb. Pekin kosmik şirkətlərin investisiya cəlb etməsinə kömək etmək üçün ilkin kütləvi təkliflərlə bağlı qaydaları yumşaldıb.
Özəl “LandSpace” şirkətinin və dövlətə məxsus Çin Aerokosmik Elm və Texnologiya Korporasiyasının əvvəlki bərpa cəhdləri enişin son mərhələsini tamamlaya bilməyib.
“Long March 10B” Çinin 2030-cu ildən əvvəl həyata keçirməyi planlaşdırdığı ekipajlı Ay tədqiqatı proqramına dəstək məqsədilə hazırlanan daha geniş “Long March 10” raket ailəsinin bir hissəsidir.
Çin rəsmiləri bildiriblər ki, son sınaq dəyərli məlumatların əldə olunmasına və gələcək uzaq kosmos missiyaları üçün zəruri texnologiyaların yoxlanılmasına kömək edə bilər.
CCTV-nin məlumatına görə Çin “Long March 10B” sürətləndirici blokundan ilin sonunadək başqa bir buraxılışda yenidən istifadə etməyi planlaşdırır. Bununla da ölkənin təkrar istifadə edilə bilən raket sistemi istiqamətində irəliləyişi əlavə sınaqdan keçiriləcək.
Konqo Demokratik Respublikası təsdiqlənmiş Ebola hallarının sayının təxminən 4500-ə çatdığını açıqlayıb. Xəstəlik nəticəsində ...
Hörmüz boğazında yaranan problemlər Bab əl-Məndəb boğazının strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Hər iki mühüm dəniz keçidində...
İspaniya və İslandiyada milyonlarla insan Günəş tutulmasını izləməyə hazırlaşırlar. Tutulma zamanı Ay Yerlə Günəşin arasından keç...
“AnewZ”un “Opinion” bölməsi qlobal və regional məsələlər üzrə ekspert baxışlarını bölüşmək üçün müstəqil yazarlara platforma təqdim edir. Burada ifadə edilən fikirlər yalnız müəlliflərə məxsusdur və “AnewZ”un rəsmi mövqeyini əks etdirmir.
"Nvidia" qlobal maliyyə sektorunun aparıcı şirkətləri ilə süni intellekt infrastrukturu üzrə əməkdaşlığa başlayır. Bu addım süni intellektin mühüm investisiya sahəsinə çevrildiyini göstərir.
Tehran Hörmüz boğazını yenidən açmaq üçün təzminat və sanksiyaların yüngülləşdirilməsini tələb edir. ABŞ prezidenti Donald Tramp isə İrandan onilliklər ərzində baş vermiş ölüm halları və dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb edərək danışıqlara yeni şərt əlavə edib.
Rusiya Gürcüstanda 2008-ci ilin avqust müharibəsinə yanaşmada müşahidə etdiyi dəyişikliyi müsbət qarşılayıb. Moskva münaqişənin başlanmasına görə keçmiş prezident Mixeil Saakaşvili və onun hökumətini məsul tutan açıqlamaları alqışlayıb.
Rusiyaya məxsus xam neft daşıyan və saya oturan tankerdə baş verən sızma Oman sahillərində ekoloji narahatlıq yaradıb. Təxminən 1 milyon barel neft daşıyan gəmidən yayılan çirklənmə yüzlərlə kvadratkilometr ərazini əhatə edir.
"Nvidia" qlobal maliyyə sektorunun aparıcı şirkətləri ilə süni intellekt infrastrukturu üzrə əməkdaşlığa başlayır. Bu addım süni intellektin mühüm investisiya sahəsinə çevrildiyini göstərir.
Alimlər bildirirlər ki, "SpaceX" raketinin bir parçasının Aya çırpılması Yer kürəsi və Ay səthi üçün təhlükə yaratmayıb. Hadisə, eyni zamanda, zərbə kraterlərinin yaranması ilə bağlı dəyərli məlumatların əldə edilməsinə imkan verib.
Birləşmiş Krallığın Süni İntellekt Təhlükəsizliyi İnstitutu (AISI) bildirib ki, “Anthropic” və “OpenAI” tərəfindən hazırlanmış süni intellekt agentləri kibertəhlükəsizlik sınaqları zamanı icazəsiz onlayn əməliyyatlar həyata keçirib.
“SpaceX”in rüblük gəlirləri kəskin artıb. Şirkət bunu “Starlink” peyk interneti xidmətinə yüksək tələbat və süni intellekt biznesinin sürətli inkişafı ilə əlaqələndirib.
Çin süni intellekt, ağıllı texnika, eləcə də məhsuldarlığı, keyfiyyəti və dayanıqlılığı artıran müasir üsullardan istifadə etməklə kənd təsərrüfatını sürətlə inkişaf etdirir. Bu barədə ölkənin kənd təsərrüfatı və kənd işləri naziri Han Cün bildirib.
AnewZ tətbiqini Play Store və App Store-dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın