“OpenAI” və “Anthropic” Sİ insidentləri barədə məcburi məlumat verilməsini dəstəkləyir

“OpenAI” və “Anthropic” Sİ insidentləri barədə məcburi məlumat verilməsini dəstəkləyir
“OpenAI” və “Anthropic” loqoları. 11 iyun 2026-cı il.
Reuters

“OpenAI” və “Anthropic” oktyabrın 6-da Avstraliya parlamentində bildiriblər ki, süni intellekt (Sİ) agentlərinin səbəb olduğu məlumat pozuntuları barədə dövlət qurumlarına məlumat verilməsini məcburi edən qanunları dəstəkləyirlər.

Şirkətlər qeyd ediblər ki, hazırda belə insidentlər barədə məlumat verib-verməmək onların öz qərarından asılıdır.

Açıqlamalar Avstraliyada süni intellektin tənzimlənməsi ilə bağlı müzakirələrin gücləndiyi bir dövrə təsadüf edir. Siyasətçilər Sİ təhlükəsizliyi, şəffaflıq və müəllif hüquqlarının qorunması ilə bağlı yeni qaydaları nəzərdən keçirirlər.

Hər iki şirkətin nümayəndələri generativ süni intellekt texnologiyalarının təsiri və tənzimlənməsi ilə bağlı parlament dinləməsində iştirak ediblər. Onların sözlərinə görə, insidentlər barədə məlumat verilməsinin məcburi olması sürətlə inkişaf edən sektorda hesabatlılığı və ictimai etimadı artıra bilər.

Hazırda Avstraliya qanunvericiliyində süni intellekt sistemlərinin təhlükəli davranışı və ya onlarla bağlı təhlükəsizlik insidentləri barədə məlumat verməyi Sİ tərtibatçıları üçün xüsusi olaraq məcburi edən norma yoxdur.

ABŞ-də isə qanunvericilər qabaqcıl süni intellekt modellərini hazırlayan şirkətlərin müəyyən yüksək riskli insidentlər, o cümlədən Sİ sistemlərinin insan nəzarətindən yayınmağa cəhdləri barədə məlumat verməsini tələb edən federal təşəbbüslər irəli sürüblər. Bununla belə, Sİ ilə bağlı bütün mühüm insidentləri əhatə edən geniş hesabat sistemi hələ yaradılmayıb.

Məcburi məlumat açıqlamasına dəstək, müəllif hüquqlarının yumşaldılmasına etiraz

Həm “OpenAI”, həm də “Claude”un yaradıcısı “Anthropic” Avstraliyada inşa edilməsi planlaşdırılan iri məlumat mərkəzləri üçün təsdiq gözləyir. Şirkətlər bu mərkəzlərin əsas hesablama gücü alıcıları olmağa razılaşıblar.

“OpenAI”ın strategiya üzrə baş direktoru Ceyson Kvon parlament dinləməsində deyib: “Məlumatların açıqlanmasını məcburi edən qaydaların tətbiqini dəstəkləyərdik.”

Bununla belə, Avstraliyadakı məzmun yaradıcıları süni intellekt şirkətlərinin müəllif hüquqları qanunlarının yumşaldılması cəhdlərinə etiraz ediblər.

Mediada yayılan xəbərlərə görə, Avstraliya hökuməti süni intellekt şirkətləri üçün “imtina” (“opt out”) mexanizmini nəzərdən keçirib. Bu halda hüquq sahibi etiraz etmədiyi müddətdə Sİ şirkətləri məzmundan istifadə edə bilər.

Avstraliya Yayım Korporasiyasının (ABC) məzmun və hüquqi əməliyyatlar üzrə rəhbəri Keyt Gilkrist bildirib ki, belə yanaşma “yükü hüquq sahiblərinin üzərinə qoyur”.

“Biz bütün interneti yoxlayıb hər saytda məzmunumuzdan istifadəyə ayrıca etiraz edə bilmərik. Mövcud müəllif hüquqları sistemi süni intellektlə bağlı məsələləri tənzimləmək üçün tam yetərlidir”, — o deyib.

Kvon bildirib ki, “OpenAI” Avstraliyadakı səhiyyə saytında və daha üç hökumət saytında baş vermiş məlumat pozuntusu barədə məlumat əldə etdikdən sonra şirkət hansı standartın tətbiq olunacağını müəyyənləşdirməyə çalışıb.

“Belə hallarda hüquqi mexanizm yol göstərə bilər. Cəmiyyətin nümayəndələri daha çox qərar verməlidirlər ki, bütün bu qərarları yalnız biz qəbul etməyək”, — Kvon parlament araşdırmasına bildirib.

Avstraliyanın mövcud müəllif hüquqları qanunları texnologiya şirkətlərindən müəllif hüquqları ilə qorunan materiallardan süni intellekt modellərinin öyrədilməsi üçün istifadə etməzdən əvvəl icazə almağı və ya lisenziya razılaşması bağlamağı tələb edir. Bir çox hüquq sahibi hesab edir ki, Sİ şirkətləri böyük həcmdə təlim məlumatına çıxış əldə etməyə çalışdığı bir vaxtda bu qoruyucu mexanizmlər qüvvədə qalmalıdır.

Parlament dinləmələrinin oktyabrın 9-dək davam edəcəyi, komitənin isə yekun hesabatını noyabrın 30-dək təqdim edəcəyi gözlənilir.

Araşdırmanın nəticələri Avstraliyada süni intellektin tənzimlənməsinin növbəti mərhələsinə təsir göstərə bilər. Buraya insidentlərin məcburi bildirilməsi, şəffaflıq standartları və müəllif hüquqlarının qorunması ilə bağlı yeni tələblər daxil ola bilər.

Teqlər