Hərbi süni intellekt: “Helsing” “Palantir”ə rəqib sistem təqdim edir
Almaniyanın müdafiə texnologiyaları şirkəti “Helsing” Avropada ABŞ texnologiyalarından asılılıqla bağlı narahatlıqların artdığı bir vaxtda hədəflərin...
Üç vəziyyəti təsəvvür edin: xəstəliyi simptomlar üzə çıxmamış aşkarlaya bilən xəstəxana, minlərlə məlumat mərkəzini enerji ilə təmin edən elektrik şəbəkəsi və hər gün kiberhücumların hədəfinə çevrilən dövlət sistemi. Əsas sual isə budur: nəzarət əslində kimdədir?
İki gün davam edən “AI Everything Abu Dhabi” konfransında keçirilən panel və sessiyalarda müzakirə olunan əsas mövzulardan biri məhz bu olub. Tədbirə 400-dən çox sərgi iştirakçısı, 180-dən çox spiker və ümumilikdə təxminən 100 milyard dollarlıq texnologiya aktivlərini idarə edən 200-dən çox investor qatılıb.
Əsas məqamlar bunlardır:
Dünya Bankının 60 ölkədə apardığı sorğuya görə, hökumətlərin təxminən üçdə ikisi əməkdaşlarına generativ süni intellektdən rəsmi şəkildə istifadə etməyə imkan verir.
Lakin onların yalnız 39 faizində bu texnologiyadan istifadə ilə bağlı rəsmi qaydalar mövcuddur. Daha 38 faizi isə belə qaydaları hazırlamaq mərhələsindədir.
Dünya Bankı bu vəziyyəti “geniş, lakin səthi tətbiq” kimi xarakterizə edir. Başqa sözlə, texnologiyanın yayılması qaydaların hazırlanmasını qabaqlayıb.
Əbu-Dabi isə bu sahədə sürətlə irəliləyir. Əmirliyin 2025–2027-ci illər üçün rəqəmsal strategiyası hökumətin rəqəmsal transformasiyasına 13 milyard dirhəm, yəni təxminən 3,5 milyard dollar ayırmağı nəzərdə tutur.
Plan çərçivəsində dövlət xidmətlərində 200-dən çox süni intellekt həllinin tətbiqi və tam suveren bulud infrastrukturunun yaradılması nəzərdə tutulur. Məqsəd 2027-ci ilədək dünyanın ilk tam süni intellekt əsaslı hökumətinə çevrilməkdir.

Əbu-Dabi səhiyyədə süni intellektin tətbiqi üçün özünü “canlı laboratoriya” kimi təqdim edir.
Əmirliyin səhiyyə rəhbərliyi süni intellekti sadəcə dəbdə olan texnologiya kimi deyil, praktik alət kimi qiymətləndirir.
Əbu-Dabi dərmanların hazırlanmasını sürətləndirmək üçün genetik məlumatları, geyilə bilən cihazlardan əldə olunan göstəriciləri və tibbi qeydləri bir araya gətirməyə çalışır.
İyun ayında Əbu-Dabinin səhiyyə nümayəndə heyəti ABŞ-yə səfər edərək genomika, süni intellekt və yeni müalicə üsulları üzrə bir sıra tərəfdaşlıq sazişləri imzalayıb.
Sammit çərçivəsində səhiyyə, biotexnologiya və dərmanların hazırlanmasında süni intellektin tətbiqinə həsr olunan ayrıca “LifeTech” tədbiri də keçirilib.
Lakin səhiyyə məlumatları insanların ən həssas şəxsi məlumatları sırasındadır. Xəstəxanada edilən səhvin nəticəsi adi elektron məktubdakı səhvlə müqayisə oluna bilməz.
Buna görə də son qərarı alqoritm deyil, həkim verməlidir.

Süni intellekt iqlim probleminin bir hissəsidir, amma eyni zamanda onun həllində istifadə olunan alətlərdən birinə də çevrilə bilər.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, məlumat mərkəzlərinin elektrik enerjisinə tələbatı 2030-cu ilədək iki dəfədən çox artacaq.
Bu göstərici hazırda Yaponiyanın ümumi elektrik istehlakından bir qədər çoxdur.
Ötən il məlumat mərkəzlərinin elektrik enerjisinə tələbatı 17 faiz artıb. Dünyada ümumi elektrik enerjisinə tələbatın artımı isə cəmi 3 faiz olub.
BƏƏ Kibertəhlükəsizlik Şurasının rəhbərinin sözlərinə görə, ölkə hər gün təxminən 600 min kiberhücumla üzləşir. Bu, saatda təxminən 25 min hücum deməkdir.
Rəsmilər bildirirlər ki, hücum edən tərəflər süni intellektdən fişinq mesajları hazırlamaq, sistemlərdəki zəif nöqtələri müəyyənləşdirmək və hətta zərərli proqramlar yaratmaq üçün istifadə edirlər.
Müdafiə tərəfi də eyni texnologiyadan yararlanır. Dubay bu yaxınlarda “deepfake” videolarını aşkarlamaq üçün yeni alət təqdim edib.
Beləliklə, süni intellekt rəqəmsal qarşıdurmanın həm hücum, həm də müdafiə tərəfində istifadə olunur.

Yenidən əvvəlki üç nümunəyə qayıdaq: xəstəxana, elektrik şəbəkəsi və hökumət sistemi.
Hər üç sahədə süni intellekt sürəti və imkanları artırır. Amma təkcə sürət kifayət etmir.
Aydın qaydalara, güclü təhlükəsizlik sistemlərinə və son qərara görə məsuliyyət daşıyan insana ehtiyac var.
Texnologiya getdikcə daha ağıllı olacaq. Əsas məsələ isə onu nəzarətdə saxlamaq üçün bizim nə dərəcədə düzgün qərarlar verə bilməyimizdir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə COP31-in Liderlər Sammitində iştirak etmək üçün noyabrın 10-da Antalyaya gəlib.
Polşanın Krakov şəhərində noyabrın 7-də altı nəfərin öldürüldüyü silahlı hücumda şübhəli bilinən 24 yaşlı şəxs xəstəxanada ölüb. Polis bu barədə noyabrın 9-da məlumat yayıb.
“Nvidia” şirkəti baş icraçı direktoru Censen Huanqın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olması ehtimalını araşdırır. Müstəqil araşdırmaya Huanqın şəxsi münasibətdə olduğu iş qadınının Çinə məlumat ötürdüyü barədə iddialardan sonra başlanılıb.
Türkiyənin İzmir vilayətində polad zavodunda baş verən partlayışda azı 17 nəfərin öldüyü bildirilir. Texniki xidmət zamanı kran aşıb, ardınca partlayış olub. Hadisə ilə bağlı istintaq başlanıb.
AnewZ-un Günün İcmalını təqdim edirik. “Nvidia” ilə bağlı casusluq iddialarından ABŞ–İran gərginliyinə qədər dünyada baş verən beş əsas xəbəri diqqətinizə çatdırırıq.
Ekoloji təşkilatlar yanğınları izləmək, nəsli kəsilməkdə olan növləri qorumaq və iqlim məlumatlarını təhlil etmək üçün süni intellektdən daha çox istifadə edir. Texnologiyanın artan elektrik və su sərfi isə onun ətraf mühitə təsiri ilə bağlı narahatlıq doğurur.
Dubayda dekabrın 7–11-də keçiriləcək GITEX Global 2026 sərgisində süni intellektin enerji tələbatı, rəqəmsal infrastruktur və investisiya imkanları müzakirə olunacaq. Tədbirə 180-dən çox ölkədən 200 mindən artıq iştirakçının qatılması gözlənilir.
Səudiyyə Ərəbistanının “Saudi Aramco” şirkətinin süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən “HUMAIN” şirkətinin səhmlərinin 49 faizini əldə etməsi dünyanın iri enerji şirkətlərinin bu sahəyə artan marağını gündəmə gətirib.
Çində hazırlanan yeni süni intellekt çipi şirkətin açıqladığı sınaq nəticələrinə görə, “Nvidia H200” ilə eyni səviyyədə performans göstərib. Bu nəticələr təsdiqlənərsə, Çinin xarici texnologiyalardan asılılığını azaltması istiqamətində mühüm addım ola bilər.
“NVIDIA” şirkətinin baş direktoru Censen Huanq Qazaxıstanın süni intellekt sahəsindəki planlarını yüksək qiymətləndirib. O, ölkənin fiziki süni intellekt üzrə qlobal mərkəzə çevrilmək, yeni startaplar yaratmaq və sənayenin müxtəlif sahələrini inkişaf etdirmək potensialına malik olduğunu bildirib.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın