Meksikanın məşhur Kalo kolleksiyası Avropaya aparılır: İrs mübahisəsi böyüyür

Mexiko sakinləri və turistlər ölkənin ən mühüm özəl sənət kolleksiyalarından birini Avropaya yola salınmazdan əvvəl son günlərində ziyarət ediblər. İyulun 19-da başa çatan sərgi ətrafında irs mübahisələri isə davam edir.

Mexikodakı Müasir İncəsənət Muzeyində fevralın 17-də açılan “Müasir hekayələr: Gelman Santander kolleksiyasından emblematik əsərlər” adlı sərgi 310 mindən çox ziyarətçi toplayıb. Sərgidə meksikalı film prodüseri Jak Gelman və sənət kolleksiyaçısı Nataşa Gelman tərəfindən toplanmış 68 əsər, o cümlədən Frida Kalo, Dieqo Rivera, Rufino Tamayo və Mariya İzkyerdonun rəsmləri nümayiş olunur.

Mülkiyyət mübahisəsi və tənqidlər

2026-cı ilin yanvarında "Santander" şirkəti kolleksiyanın bir neçə il ərzində xaricdə nümayiş etdirilməsinə dair razılaşmanı elan etdikdən sonra mülkiyyət məsələsi ilə bağlı müzakirələr qızışıb. Qeyd edək ki, bu əsərlər iyirmi il idi ki, Meksikada nümayiş olunmurdu.

Tənqidçilər iddia edirlər ki, kolleksiyanın bir hissəsi, o cümlədən Meksika qanunları ilə qorunan və "bədii abidə" statusu daşıyan əsərlər 2023-cü ildə özəl şəxslər tərəfindən bank krediti ilə alınıb və sonradan "Santander" üçün girov kimi istifadə edilib.

Sənətçilərin və mədəniyyət qruplarının təzyiqlərindən sonra Meksika hökuməti əsərlərin 2028-ci ildə geri qaytarılacağını bildirib. Lakin tənqidçilər sızdırılmış bir müqaviləyə əsaslanaraq iddia edirlər ki, sənəd kolleksiyanın limitsiz şəkildə beşillik müddətlərlə xaricdə qalmasına icazə verir.

Rəsmilərin və ekspertlərin mövqeyi

Müasir İncəsənət Muzeyinin direktoru Marisol Arquelles isə kolleksiyanın İspaniyada və digər məkanlarda nümayiş olunduqdan sonra iki il ərzində Meksikaya qayıdacağını bildirib. O qeyd edib ki, "Santander" Fondu tərəfindən idarə olunan 160 əsər əvvəlcə İspaniyanın Santander şəhərinə aparılacaq, daha sonra isə digər məkanlardakı sərgilərdə iştirak edəcək.

Kurator və jurnalist Qabriela Moskeda isə Meksika mədəniyyət rəsmilərini kolleksiyanı lazımi səviyyədə qoruya bilməməkdə, əvəzində isə özəl sahiblərin və "Santander" fondunun maraqlarına xidmət etməkdə günahlandırıb. Sənət əsərlərini Meksika tarixinin və kimliyinin mühüm xronikası, xalqın "güzgüsü" adlandıran Moskeda, kolleksiyanın ölkəni həmişəlik tərk etməsinin həm Gelman ailəsinin, həm də rəssamların iradəsinə zidd olduğunu vurğulayıb.

Teqlər

Mexico Frida Kahlo mədəni irs Avropa kolleksiya rəssam mədəniyyət Santander