Pakistanın nəzarətindəki Kəşmirdə seçkilər zorakılıqların kölgəsində qalıb

Müzəffərabad sakinləri zorakılığın yenidən artmasının Pakistanın nəzarətindəki Kəşmirdə regional seçkilərin ikinci mərhələsinə kölgə salacağından narahatdırlar.

Səsvermə etirazçılarla təhlükəsizlik qüvvələri arasında ölümcül toqquşmalardan bir neçə gün sonra, avqustun 2-də gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri şəraitində başlayıb. Son iğtişaşlardan sonra şəhərin bəzi hissələrində yanmış avtomobillər, daşlarla örtülmüş yollar və çoxsaylı təhlükəsizlik əməkdaşlarının olduğu bildirilir.

Yerli sakin Məhəmməd Assam təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi səbəbindən ilk dəfə səs verəcəyi seçkini boykot etmək qərarına gəldiyini deyib.

“Bu, mənim ilk seçkimdir. İlk dəfə səs vermək istəyirdim. Lakin regiondakı mövcud vəziyyətə görə seçkidə iştirak etməmək qərarına gəldim”, – deyə o bildirib.

Assamın sözlərinə görə, iyulun 31-də baş verən zorakılıqlar zamanı bir neçə nəfər yaralanıb, ölənlər də olub.

Digər sakin İftixar Rana 35 yaşlı kişinin evinin qarşısında səhər yeməyi yeyərkən güllələnərək öldürüldüyünü iddia edib. Bu məlumat rəsmi mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

Sakinlər hakimiyyəti və etirazçıları fikir ayrılıqlarını qarşıdurma ilə deyil, dialoq yolu ilə həll etməyə çağırıblar.

“Hər iki tərəfdə ölənlər müsəlmanlardır. Tərəflər bir araya gəlməli və bütün tələbləri danışıqlar yolu ilə həll etməlidirlər”, – deyə yerli sakin Süheyb Əhməd bildirib.

“Ən düzgün və konstruktiv yol məsələni danışıqlar masası arxasında həll etməkdir.”

30-dan çox ölüm barədə ziddiyyətli məlumatlar

Seçkilər Birgə Avami Fəaliyyət Komitəsi (JAAC) təşkil etdiyi etirazlar fonunda keçirilir. Regional hökumət iyunda təşkilatın fəaliyyətini qadağan edib.

JAAC rəhbərləri ikinci mərhələ ərəfəsində Ravalakot ətrafında təhlükəsizlik qüvvələri ilə toqquşmalarda 30-dan çox insanın öldüyünü bildiriblər. Bank, nəqliyyat və internet xidmətlərinin ciddi şəkildə pozulması səbəbindən "Reuters" bu rəqəmi təsdiqləyə bilməyib.

Rəsmilərin məlumatına görə, səsvermənin birinci mərhələsində baş verən toqquşmalarda təhlükəsizlik qüvvələrinin 1 əməkdaşı həlak olub, 5 nəfər yaralanıb. Hakimiyyət silahlı şəxslərin etirazlara qoşularaq təhlükəsizlik əməkdaşlarına hücum etdiyini də iddia edib.

Pakistan rəsmiləri həmin silahlı şəxslərdən bəzilərinin Hindistan tərəfindən dəstəkləndiyini bildiriblər. Yeni Dehli əvvəllər də oxşar ittihamları rədd edib.

Hökumət nümayəndələri Pakistanın 2 əsas hakim partiyasının — Pakistan Müsəlman Liqası-Nəvaz (PML-N) və Pakistan Xalq Partiyasının (PPP) tərəfdarları arasında toqquşmalarda 1 nəfərin öldüyünü, bir neçə nəfərin yaralandığını da təsdiqləyiblər.

Bu hadisələr JAAC-ın təşkil etdiyi etirazlardan ayrı baş verib.

Seçkilər üç mərhələdə keçirilir

Regional seçkilərin əvvəlcə iyulun 27-də bir mərhələdə keçirilməsi planlaşdırılırdı. Lakin təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlara görə səsvermə üç mərhələyə bölünüb.

Birinci mərhələdə Mirpur, Kotli və Bhimber rayonlarında səsverməyə çıxarılan 13 yerdən doqquzunu Pakistan Müsəlman Liqası-Nəvaz qazanıb.

İkinci mərhələ avqustun 2-də keçirilir. Son mərhələ isə avqustun 10-na planlaşdırılıb.

2021-ci ildə keçirilən əvvəlki seçkilərdə qalib gələn Pakistan Təhriki-İnsaf (PTI) mümkün seçki saxtakarlığı ilə bağlı narahatlıqları əsas gətirərək səsverməni boykot edib. Partiya Pakistanın keçmiş baş naziri İmran Xan tərəfindən yaradılıb.

Qaçqınlar üçün ayrılmış yerlərlə bağlı mübahisə

JAAC seçki islahatlarının aparılmasını və regiona daha geniş muxtariyyət verilməsini tələb edir.

Regional qanunverici assambleyada birbaşa seçilən 45 yerdən 12-si Hindistanın nəzarətindəki Kəşmirdən olan qaçqınları təmsil edən seçki dairələri üçün ayrılıb.

Etirazçılar bildirirlər ki, bu yerlərə çox vaxt regiondan kənarda yaşayan şəxslər seçilir. JAAC İslamabadın həmin yerlər vasitəsilə regional hökumətin formalaşmasına təsir göstərdiyini iddia edir. Pakistan rəsmiləri isə bu ittihamı rədd edirlər.

Regional Ali Məhkəmə iyunda qərar verib ki, həmin yerlər konstitusiya ilə qorunur və yalnız konstitusiyaya dəyişiklik edildikdən sonra ləğv oluna bilər.

İqtisadi narazılıqlar etirazları gücləndirir

Pakistanın nəzarətindəki Kəşmirdə gərginlik onilliklərdir davam edir. Son vaxtlar isə daha geniş muxtariyyət tələbləri, siyasi müdaxilə və iqtisadi problemlərə laqeyd münasibətlə bağlı ittihamlar yenidən güclənib.

İqtisadi vəziyyətdən narazılıq dəfələrlə etirazlara səbəb olub. 2022-ci ildə region Pakistanın digər bölgələrini nisbətən ucuz su elektrik enerjisi ilə təmin etsə də, sakinlər elektrik enerjisinin yüksək qiymətlərinə qarşı aksiyalar keçiriblər.

2023-cü ildə yaradılan JAAC bu narazılıqları öz fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevirib. Təşkilat daha sonra tələblərini genişləndirərək seçki islahatları, daha geniş siyasi hüquqlar və regional təmsilçilik sistemində dəyişikliklər tələb edib.

Teqlər

Pakistan Kəşmir seçki səsvermə etirazlar ölüm Hindistan Yeni Dehli