Sakit okean ölkələrinin liderləri Çinin raket sınağından narahatdırlar

Naurunun etirazına baxmayaraq, Sakit Okean adaları ölkələrinin liderləri Çinin raket sınağı ilə bağlı narahatlıqları ifadə ediblər. Sakit Okean Adaları Forumunun illik sammitində liderlər Çinin regionda keçirdiyi raket sınağı ilə bağlı narahatlıqlarını bildiriblər. 

Lakin Nauru bu mövqeyə rəsmi etiraz edib. Görüşdə əsas diqqət Pekinin Tayvanın tədbirdə iştirakına qarşı çıxmasına yönəlib.

Sammitə ev sahibliyi edən Palau Prezidenti Surangel Uipps bildirib ki, Çinin iyul ayında keçirdiyi qitələrarası ballistik raket (ICBM) sınağı bir neçə ada ölkəsinin hava məkanından əvvəlcədən kifayət qədər xəbərdarlıq edilmədən keçib.

“Liderlər bütün qitələrarası ballistik raket sınaqları keçirən dövlətləri şəffaflığı və təhlükəsizlik hissini təmin etməyə, o cümlədən beynəlxalq praktikaya uyğun olaraq sınaqdan ən azı 24 saat əvvəl əvvəlcədən məlumat verməyə çağırıblar”, – Uipps sammitin yekununda keçirilən mətbuat brifinqində bildirib.

“Qeyd etmək istəyirəm ki, Nauru Respublikası bu mövqeyə etiraz edib”, – deyə o, əvvəlcədən hazırlanmış bəyanatdan sitat gətirərək əlavə edib.

Çin və Tayvan arasında diplomatik tanınma məsələsində mövqeyini dəyişən Nauru 2024-cü ildə Çinlə diplomatik əlaqələri bərpa edib. Çinin Xarici İşlər Nazirliyi bəyanata cavab olaraq bildirib ki, ölkə dinc inkişaf siyasətinə sadiqdir və müdafiə xarakterli milli müdafiə siyasəti həyata keçirir. Nazirlik əlavə edib ki, Çin heç vaxt hərbi ekspansiya siyasəti yürütməyib.

“Çin regionda sülhün, sabitliyin, inkişafın və rifahın qorunmasına töhfə vermək üçün Cənubi Sakit okean ölkələri ilə əməkdaşlıq etməyə hazırdır”, – nazirliyin sözçüsü Qou Çzyakun müntəzəm mətbuat konfransında bildirib.

Avstraliya Sakit okean ölkələri liderlərinin mövqeyini dəstəkləyib

Avstraliyanın energetika naziri Kris Bouen bildirib ki, Sakit okean ölkələrinin böyük əksəriyyətinin mövqe bildirməsi və bir-iki ölkənin fərqli yanaşmaya malik olduğunu açıqlaması tamamilə normaldır.

“ABC Radio”ya açıqlamasında Bouen deyib ki, Sakit okean ada dövlətlərinin böyük əksəriyyəti adından güclü mövqe ifadə etmək üçün yekdil razılıq tələb olunmur.

Tayvanla rəsmi diplomatik əlaqələri saxlayan üç Sakit okean ölkəsindən biri olan Palau 18 üzvlü bloku raket sınağını rəsmi şəkildə pisləməyə çağırıb.

Pekin isə cümə axşamı bu mövqeyə qarşı çıxaraq, Palaunu raket sınağı ilə bağlı süni ajiotaj yaratmaqda ittiham edib və onun digər Sakit okean ölkələrinə təsir göstərmək cəhdlərinin pis niyyətli olduğunu və uğursuzluğa düçar olacağını bildirib.

Tayvan Çinin “canavar döyüşçüsü” diplomatiyasını tənqid edib

Sammit Çinin Tayvanın iştirakına etirazları səbəbindən də gərgin keçib. Pekin adanın tədbirdə iştirak etmək hüququ olmadığını bildirib. Çin demokratik idarə olunan Tayvanı öz ərazisi hesab edir, lakin Tayvan bu iddianı rədd edir.

Tayvanın xarici işlər naziri Lin Çya-lun sammit zamanı Çinin “canavar döyüşçüsü” diplomatiyasını tənqid edib və Çin rəsmilərinin tədbirdə casusluq fəaliyyəti həyata keçirdiyini bildirib.

“Çinin bu cür “canavar döyüşçüsü” diplomatiyası əslində Sakit okean ölkələri arasında birliyi asanlıqla zəiflədir və olduqca mənfi qarşılanır”, – deyə Lin bildirib. O əlavə edib ki, həm Tayvan, həm də Çin tədbirə dəvət olunmuş qonaqlar olub.

Sammitdə Sakit okean regionuna aid beş ölkənin liderinin iştirak etməməsi də diqqət çəkib. Onları tədbirdə aşağı səviyyəli hökumət nümayəndələri əvəz edib.

Növbəti sammit 2027-ci ildə Yeni Zelandiyanın ev sahibliyi ilə keçiriləcək.

Teqlər

Sakit okean ölkələri Çin Tayvan Nauru Palau Avstraliya ballistik raket sınağı