Özbəkistandan Azərbaycan və Mərkəzi Asiyaya yeni təklif

Özbəkistan Mərkəzi Asiya ölkələri və Azərbaycanla iqtisadi əlaqələri dərinləşdirmək üçün birgə süni intellekt infrastrukturu, kritik minerallar üzrə ittifaq və 2035-ci ilədək regional ticarət strategiyasının yaradılmasını təklif edib.

Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev bu təşəbbüsləri Türkmənistanın Avaza şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə irəli sürüb.

O, regional iqtisadi artımı sürətləndirəcək birgə layihələrə diqqət yetirərək ticarət, sənaye, nəqliyyat, energetika və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə çağırıb.

Regional ticarət strategiyası 2035-ci ili hədəfləyir

Mirziyoyev ticarət maneələrinin azaldılması, sənaye əlaqələrinin gücləndirilməsi və birgə investisiyaların təşviqi məqsədilə 2035-ci ilədək dövrü əhatə edən Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Kompleks Regional Proqram təklif edib.

O, strategiyanı “altı iqtisadiyyat, bir məhsul” prinsipi ilə xarakterizə edib. Bu yanaşma altı ölkəni əhatə edən vahid sənaye və texnoloji təchizat zəncirlərinin yaradılmasını nəzərdə tutur.

Özbəkistan Prezidenti həmçinin 2027-ci ildə Xivə şəhərində Mərkəzi Asiya ölkələri və Azərbaycanın iştirakı ilə biznes forumunun keçirilməsini, eləcə də ölkələrarası investisiya layihələrinə maliyyə və texniki dəstək göstərəcək yeni platformanın yaradılmasını təklif edib.

Nəqliyyat və təmiz enerji diqqət mərkəzindədir

Regional nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyən edilib. Mirziyoyev daha inteqrasiya olunmuş nəqliyyat şəbəkəsi yaratmaq üçün iri dəmir yolu və avtomobil yolu layihələri arasında koordinasiyanın gücləndirilməsinə çağırıb.

O, həmçinin regional infrastrukturun inkişafı üzrə şuranın yaradılması prosesinin sürətləndirilməsini istəyib.

Energetika sahəsində Özbəkistan regionun azkarbonlu enerji potensialından istifadə üçün birgə strategiyanın hazırlanmasını təklif edib. Strategiya elektrik enerjisinin istehsalı, enerjinin saxlanılması və ölkələrarası ötürmə şəbəkələrinin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur.

Mirziyoyev su ehtiyatlarının idarə olunması və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı əməkdaşlığın gücləndirilməsinə də çağırıb. Təkliflərə rəqəmsal monitorinq sistemlərinin tətbiqi, suvarma şəbəkələrinin modernləşdirilməsi və suya qənaət texnologiyalarından istifadə daxildir.

Birgə süni intellekt infrastrukturu və kritik minerallar üzrə ittifaq

Özbəkistanın təkliflərində texnologiya sahəsi də mühüm yer tutur. Daşkənd altı ölkənin milli məlumat mərkəzləri əsasında birgə süni intellekt hesablama infrastrukturunun yaradılmasını təklif edib.

Bu şəbəkə iştirakçı ölkələrə hesablama resurslarını birləşdirməyə, səmərəliliyi artırmağa, süni intellekt və digər rəqəmsal layihələrin inkişafını sürətləndirməyə imkan verəcək.

Mirziyoyev həmçinin Özbəkistanın Mərkəzi Asiya–Cənubi Koreya sammitində ilk dəfə təklif etdiyi Kritik Minerallar üzrə Regional İttifaqın tezliklə fəaliyyətə başlamasına çağırıb.

O, regiondakı kritik mineral ehtiyatlarını əks etdirən vahid rəqəmsal xəritənin hazırlanmasını da təklif edib.

Təmiz hava, su təhlükəsizliyi və gələcəyin peşə bacarıqları

Havanın çirklənməsi ilə mübarizə də əsas prioritetlərdən biri olub. Mirziyoyev “Mərkəzi Asiyanın Təmiz Havası” beynəlxalq konsorsiumu çərçivəsində sənaye zonalarının, kənd təsərrüfatı klasterlərinin və nəqliyyat qovşaqlarının modernləşdirilməsi üçün pilot proqramın həyata keçirilməsini təklif edib.

Özbəkistan 2027-ci ildə Beynəlxalq Aral Dənizini Xilasetmə Fonduna sədrliyi öz üzərinə götürəcək. Mirziyoyev bildirib ki, Daşkənd yeni ekoloji layihələr həyata keçirməyi, maliyyə vəsaiti cəlb etməyi və sudan istifadə məsələləri üzrə Əfqanıstanla dialoqu davam etdirməyi planlaşdırır.

Regionun işçi qüvvəsini dəyişən iqtisadi tələblərə uyğun hazırlamaq məqsədilə o, tələbat olan peşə və bacarıqlar üzrə regional atlasın hazırlanmasını təklif edib.

Bu təşəbbüs altı ölkənin əmək bazarı proqnozlarını birləşdirərək kadr və bacarıq çatışmazlığını, eləcə də yeni iş imkanlarını müəyyənləşdirməyə kömək edəcək.

Nəticədə universitetlər və peşə təhsili müəssisələri tədris proqramlarını gələcək əmək bazarının ehtiyaclarına uyğunlaşdıra biləcəklər.

Özbəkistan və Türkmənistan strateji əlaqələri gücləndirir

Görüş çərçivəsində Mirziyoyev Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovla danışıqlar aparıb. İki lider Strateji Tərəfdaşlıq üzrə Ali Şuranın yaradılmasına dair saziş imzalayıb.

Danışıqlarda ikitərəfli ticarətin əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməsi, sənaye, energetika, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və su ehtiyatlarının idarə olunması sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi məsələləri də müzakirə edilib.

Hər iki lider ölkələr arasında ticarət əlaqələrinin genişləndiyini vurğulayıb. Bu prosesə Şavat–Daşoğuz sərhədyanı ticarət zonası da töhfə verir.

Yeni yaradılacaq şura Özbəkistan və Türkmənistan arasında siyasi dialoqun və praktiki əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün əsas mexanizm rolunu oynayacaq.

• Özbəkistan və Rusiyanın birgə layihələrinin dəyəri 6 milyard dollara yaxındır

• Özbəkistan “ICTWEEK 2026”da rəqəmsal hökumət planlarını təqdim edir

Teqlər

regional əməkdaşlıq Özbəkistan Kritik minerallar yaşıl enerji İqlim dəyişikliyi Strateji tərəfdaşlıq Nəqliyyat dəhlizləri Avaza sammiti İnvestisiya