Çinin çip istehsalındakı irəliləyişi fonunda Asiya birjaları kəskin geriləyib

Oktyabrın 13-də Asiya birjalarında səhmlərin qiymətləri kəskin düşüb. Çinin çip istehsalında əldə etdiyi texnoloji irəliləyiş bazarda rəqabətin güclənəcəyi və digər istehsalçıların mənfəətinin azalacağı ilə bağlı narahatlıqları artırıb.

Çiplər telefonların, kompüterlərin və süni intellekt sistemlərinin işləməsini təmin edən elektron komponentlərdir.

Çin şirkətlərinin daha qabaqcıl çiplər istehsal etməsi bazarda rəqabəti gücləndirə bilər. Alıcıların seçim imkanları artdıqca istehsalçılar qiymətləri aşağı salmağa məcbur qala bilərlər. Bu isə onların mənfəətinin azalmasına səbəb ola bilər.

Birjalarda nə baş verib?

Səhm şirkətdə mülkiyyət payını ifadə edir. Şirkətin gələcək mənfəətindən narahat olan investorlar səhmlərini satdıqda onların qiyməti aşağı düşə bilər.

“Reuters”in məlumatına görə, oktyabrın 13-də Yaponiya istisna olmaqla, Asiya-Sakit okean regionunun səhmlərini əhatə edən əsas birja indeksi 2 faizdən çox geriləyib. İndeks iyulun sonundan bəri ən aşağı səviyyəyə enib.

Cənubi Koreyanın əsas birja indeksi 6 faizdən çox geriləyib. Yaponiyada səhmlər orta hesabla 2,6 faiz, Tayvanda isə 2 faiz ucuzlaşıb.

Ən böyük itkilər yaddaş çipi istehsalçılarının səhmlərində qeydə alınıb. Bu çiplər kompüterlərin işləməsi zamanı istifadə olunan məlumatların müvəqqəti saxlanılmasını təmin edir.

“Samsung Electronics”in səhmləri 8 faiz, “SK Hynix”in səhmləri 10 faiz, Yaponiyanın “Kioxia Holdings” şirkətinin səhmləri isə 14 faiz dəyər itirib. Tayvan Yarımkeçirici İstehsalı Şirkətinin (TSMC) səhmləri 1,8 faiz, “SoftBank”ın səhmləri isə 8 faiz ucuzlaşıb.

Çin və Honqkonq birjalarında da eniş qeydə alınıb. Göstərilən rəqəmlər gün ərzindəki ticarətin nəticələrini əks etdirir və birjaların yekun bağlanış göstəriciləri deyil.

Çin şirkətləri çip bazarında rəqabəti gücləndirir

Çinin “ChangXin Memory Technologies” şirkəti sentyabrın 20-də yeni nəsil yaddaş çiplərinin kütləvi istehsalına başladığını açıqlayıb.

Bu xəbər digər istehsalçıların bazardakı mövqelərini və mənfəətlərini qorumaq imkanları ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bununla belə, Çin şirkətinin səhmləri də gün ərzində 5,3 faizədək ucuzlaşıb.

“Saxo”nun investisiyalar üzrə baş strateqi Çaru Çanana bildirib ki, investorlar süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlərin yüksək mənfəətliliyinin nə qədər davam edəcəyini getdikcə daha çox sual altına alırlar.

Bununla belə, Çin şirkətinin texnoloji irəliləyiş əldə etməsi onun istehsal həcmi və mənfəət baxımından aparıcı rəqiblərinə çatdığı anlamına gəlmir.

Satışlar artır, amma mənfəət azala bilər

Dünya Yarımkeçirici Ticarəti Statistikası Təşkilatının (WSTS) məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında qlobal çip satışları ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 102 faiz artaraq 702 milyard dollara çatıb. Bu isə satışların dəyərinin iki dəfədən çox artması deməkdir.

Lakin satışdan əldə olunan gəlirin hamısı mənfəət deyil. Şirkətlər bu vəsait hesabına istehsal, avadanlıq və əməkhaqqı xərclərini ödəyirlər. Rəqabət nəticəsində qiymətlər aşağı düşərsə, şirkətlər daha çox məhsul satsalar belə, daha az mənfəət əldə edə bilərlər.

İnvestorları narahat edən əsas məsələ də budur: çiplərə tələb yüksək səviyyədə qalsa da, istehsalçıların indiki mənfəət səviyyəsini qoruması çətinləşə bilər.

Süni intellekt iqtisadi artımı sürətləndirə bilər

Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) sərəncamçı direktoru Kristalina Georgiyeva oktyabrın 12-də bildirib ki, süni intellektə yatırılan sərmayələr Asiya ölkələrində iqtisadi artımı sürətləndirə bilər.

Bu investisiyalar yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına və ixracın artmasına təkan verə bilər. Lakin ölkə iqtisadiyyatının böyüməsi bütün şirkətlərin mənfəətinin artacağı demək deyil.

İnvestorlar daha təhlükəsiz investisiya imkanları axtarırlar

Səhmlərin qiyməti düşdükcə bəzi investorlar dövlət istiqrazlarına üz tutublar. Dövlət istiqrazı alan şəxs müəyyən müddətə dövlətə borc verir və bunun müqabilində faiz gəliri əldə edir.

“Reuters”in məlumatına görə, ABŞ-nin 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi azalaraq 5,193 faizə düşüb.

İnvestorlar oktyabrın 14-də açıqlanacaq ABŞ-nin inflyasiya göstəricilərini gözləyirlər. Bu məlumatlar Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz dərəcələri ilə bağlı növbəti qərarına təsir göstərə bilər.

• Süni intellekt Asiyada imkanlar və narahatlıqlar yaradır

Teqlər

Asiya fond bazarları süni intellekt yarımkeçiricilər Çin yaponiya Beynəlxalq Valyuta Fondu