ABŞ Suriyada İsrail-Türkiyə toqquşmasının qarşısını almağa çalışır

ABŞ İsrailin Suriyadakı aviabazaya endirdiyi zərbələrdən sonra İsrail, Türkiyə və Suriya arasında rəsmi dekonfliktasiya mexanizmi yaratmağa çalışır. Məqsəd daha geniş regional qarşıdurma riskini azaltmaqdır.

ABŞ-nin Suriya üzrə xüsusi elçisi Tom Barrak bildirib ki, rəsmi Vaşinqton üç ölkə arasında kommunikasiyanı yaxşılaşdırmaq və hərbi anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün yeni mexanizm üzərində işləyir.

Təşəbbüs İsrailin Suriyanın şimal-qərbində, Türkiyə sərhədindən təxminən 70 kilometr məsafədə yerləşən Əbu əz-Zuhur aviabazasına endirdiyi zərbələrdən sonra gündəmə gəlib.

Qəsdən olmayan eskalasiya riski

Barrak “Reuters” agentliyinə bildirib ki, Türkiyəyə İsrailin əməliyyatı barədə əvvəlcədən məlumat verilməyib.

Onun sözlərinə görə, Türkiyə rəsmiləri sərhədə doğru hərəkət edən hərbi təyyarələri müşahidə edib və bunu potensial təhlükə kimi qiymətləndirə bilərdilər.

“Xoşbəxtlikdən, təmkinli yanaşma vəziyyətin daha da pisləşməsinin qarşısını almağa imkan verdi”, – Barrak bildirib.

Dekonfliktasiya mexanizmi nədir?

Dekonfliktasiya mexanizmi hökumətlər və hərbi qurumlar arasında əməliyyatlar barədə məlumat mübadiləsinə və təsadüfi toqquşmaların qarşısının alınmasına xidmət edən rabitə kanalıdır.

Barrak bildirib ki, ABŞ  İsrail, Suriya və Türkiyə arasında dialoq, həmçinin məlumat mübadiləsinə vasitəçilik edir, lakin daha strukturlaşdırılmış mexanizmə ehtiyac var.

“Daha çox resursun ayrılacağı, daha möhkəm bir strukturun yaradılması tələb olunur”, – diplomat deyib.

Suriya ilə bağlı gərginlik artır

Təklif İsrail və Türkiyənin Suriyadakı proseslərdə fəal rol oynadığı və iki ölkə arasında münasibətlərin gərginləşdiyi bir vaxtda irəli sürülüb.

Türkiyə 2024-cü ildə Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra Suriya Prezidenti Əhməd əl-Şaraanın əsas müttəfiqlərindən birinə çevrilib. Rəsmi Ankara Suriya hökumət qüvvələrinə siyasi və hərbi dəstək verir, təlim keçir, dövlət institutları və infrastrukturun bərpasına kömək edir.

İsrail isə Suriyanın yeni rəhbərliyinə ehtiyatla yanaşır və ölkə ərazisində hərbi əməliyyatlarını davam etdirir.

İsrail uzun illərdir Suriyada silah daşınmasının qarşısını almaq və İranın təsirini məhdudlaşdırmaq məqsədilə zərbələr həyata keçirir.

Barrak bildirib ki, son zərbələr Türkiyənin gələcəkdə aviabazadakı mövcudluğunu artıra biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarla əlaqəli ola bilər.

Aviabazaya səkkiz zərbə endirilib

Suriya dövlət mediasının məlumatına görə, İsrail təyyarələri Əbu əz-Zuhur aviabazasına səkkiz zərbə endirib, uçuş-enmə zolağını və anbar obyektlərini hədəfə alıb.

Suriya hərbi mənbələri və yerli sakinlərin məlumatına görə, itki qeydə alınmayıb.

İsrail ordusu əməliyyatla bağlı açıqlama verməyib.

Diplomatik səylər davam edir

İnsident İsrail və Suriya arasında təmasların davam etdiyi vaxtda baş verib.

Suriyada siyasi keçid prosesinin başlamasından sonra tərəflər sərhəd təhlükəsizliyi və gərginliyin azaldılması ilə bağlı bir neçə raund danışıqlar aparıblar. Lakin hərtərəfli razılaşma əldə olunmayıb.

Barrak bildirib ki, son zərbə danışıqların genişləndirilməsinə və oxşar insidentlərin qarşısını almaq üçün əlavə təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılmasına ehtiyac olduğunu göstərir.

Teqlər

ABŞ Suriya Türkiyə İsrail Regional gərginlik Tom Barrak Vaşinqton Ankara