YUNESKO Daşkəndin modernist memarlıq abidələrinə Dünya İrsi statusu verib

YUNESKO Daşkənddə modern memarlıq üslubunda tikilmiş 10 obyekti Dünya İrsi Siyahısına daxil edib. Bu tikililər 1966-cı il zəlzələsindən sonra Özbəkistan paytaxtının yenidən qurulmasında mühüm rol oynayıb.

Qərar YUNESKO-nun Dünya İrsi Komitəsinin Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirilən 48-ci sessiyasında qəbul olunub. Obyektlər Özbəkistanın “Daşkəndin modernist memarlığı: Mərkəzi Asiyanın müasirliyi və ənənələri” adlı nominasiyası əsasında siyahıya daxil edilib.

Bu, Özbəkistanın 25 ildən sonra ilk dəfə yeni bir obyektinin Dünya İrsi Siyahısına daxil edilməsi deməkdir. Ölkə həmçinin Mərkəzi Asiyada və Müstəqil Dövlətlər Birliyində XX əsrin modern memarlıq nümunələri kompleksinə görə YUNESKO tərəfindən tanınan ilk dövlət olub.

Zəlzələdən sonra qurulan yeni şəhər

YUNESKO-nun qərarı XX əsrin ikinci yarısında inşa edilmiş ictimai, mədəni, yaşayış və mühəndislik obyektlərini əhatə edir.

1966-cı il aprelin 26-da baş verən zəlzələ Daşkəndin böyük hissəsini dağıdıb və 300 mindən çox insanı evsiz qoyub. Sonrakı illərdə şəhərin yenidən qurulması zamanı müasir memarlıq Mərkəzi Asiya ənənələri, yerli materiallar və iqlimə uyğun memarlıq həlləri ilə birləşdirilib.

Siyahıya daxil edilən obyektlər

Xalqlar Dostluğu Sarayı 1981-ci ildən etibarən konsertlərə, beynəlxalq forumlara və dövlət mərasimlərinə ev sahibliyi edir. Ənənəvi özbək memarlığından ilhamlanan dam quruluşu binanı Daşkəndin əsas rəmzlərindən birinə çevirib.

Özbəkistan Dövlət Tarixi Muzeyi və Dövlət İncəsənət Muzeyi sovet dövrü modern memarlığının mühüm nümunələri sayılır. Hər iki binada həndəsi formalar ənənəvi özbək sənətkarlığının dekorativ elementləri ilə birləşdirilib.

Böyük mavi günbəzi ilə seçilən Daşkənd Sirki şəhərin ən tanınmış tikililərindən biridir və burada hələ də tamaşalar keçirilir.

Mərkəzi Sərgi Zalı uzun illərdir incəsənət sərgilərinin və mədəni tədbirlərin əsas məkanlarından biri kimi fəaliyyət göstərir.

Əvvəllər Panoram Kinoteatrı kimi inşa edilən Kino Sənəti Sarayı öz dövrünün ən müasir kinoteatrlarından biri olub.

“Mirvari” yaşayış binası əyri eyvanları ilə seçilir. Bu eyvanlar binaya fərqli görünüş verməklə yanaşı, təbii işıq və havalandırma imkanlarını artırır.

Siyahıya "Çorsu Bazarı" da daxildir. 1980-ci illərdə tikilən mavi günbəzli bazar Mərkəzi Asiyanın ən qədim ticarət mərkəzlərindən birinin yerində inşa edilib.

“Kosmonavtlar” metro stansiyası 1984-cü ildə istifadəyə verilib. Stansiyanın tünd göy mərmər interyeri və sovet kosmonavtlarının portretləri kosmosun tədqiqi tarixinə həsr olunub.

Siyahıdakı sonuncu obyekt Daşkənd vilayətində yerləşən Günəş Heliokompleksidir. 1980-ci illərdə inşa edilən elmi-tədqiqat mərkəzi yüksək temperatura davamlı materialların və bərpaolunan enerji texnologiyalarının araşdırılması üçün istifadə olunur.

Özbəkistan üçün mühüm qərar

Özbəkistan İncəsənət və Mədəniyyətin İnkişafı Fondunun sədri, YUNESKO üzrə Milli Komissiyanın rəhbəri Qayane Umerova qərarı ölkənin memarlıq tarixinin mühüm hissəsinin beynəlxalq səviyyədə tanınması kimi qiymətləndirib.

O bildirib ki, YUNESKO statusunun verilməsi bu obyektlərin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması üçün Özbəkistanın məsuliyyətini artırır.

Prezident Administrasiyasının rəhbəri Səidə Mirziyoyeva isə qərarın Daşkəndin zəlzələdən sonra yenidən qurulduğu dövrün əhəmiyyətini göstərdiyini bildirib.

Yeni qərardan əvvəl Özbəkistanın YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısında beş mədəni və iki təbii olmaqla yeddi irs obyekti var idi. Yeni nominasiyanın siyahıya daxil edilməsi ilə onların sayı səkkizə çatıb.

Teqlər

Özbəkistan Daşkənd YUNESKO modernist memarlıq abidələri Dünya İrsi statusu “Daşkəndin modernist memarlığı: Mərkəzi Asiyanın müasirliyi və ənənələri” Mərkəzi Asiya