1 avqust 2026, 12:27
YUNESKO Daşkənddə modern memarlıq üslubunda tikilmiş 10 obyekti Dünya İrsi Siyahısına daxil edib. Bu tikililər 1966-cı il zəlzələsindən sonra Özbəkistan paytaxtının yenidən qurulmasında mühüm rol oynayıb.
Qərar YUNESKO-nun Dünya İrsi Komitəsinin Cənubi Koreyanın Busan şəhərində keçirilən 48-ci sessiyasında qəbul olunub. Obyektlər Özbəkistanın “Daşkəndin modernist memarlığı: Mərkəzi Asiyanın müasirliyi və ənənələri” adlı nominasiyası əsasında siyahıya daxil edilib.
Bu, Özbəkistanın 25 ildən sonra ilk dəfə yeni bir obyektinin Dünya İrsi Siyahısına daxil edilməsi deməkdir. Ölkə həmçinin Mərkəzi Asiyada və Müstəqil Dövlətlər Birliyində XX əsrin modern memarlıq nümunələri kompleksinə görə YUNESKO tərəfindən tanınan ilk dövlət olub.
YUNESKO-nun qərarı XX əsrin ikinci yarısında inşa edilmiş ictimai, mədəni, yaşayış və mühəndislik obyektlərini əhatə edir.
1966-cı il aprelin 26-da baş verən zəlzələ Daşkəndin böyük hissəsini dağıdıb və 300 mindən çox insanı evsiz qoyub. Sonrakı illərdə şəhərin yenidən qurulması zamanı müasir memarlıq Mərkəzi Asiya ənənələri, yerli materiallar və iqlimə uyğun memarlıq həlləri ilə birləşdirilib.
Xalqlar Dostluğu Sarayı 1981-ci ildən etibarən konsertlərə, beynəlxalq forumlara və dövlət mərasimlərinə ev sahibliyi edir. Ənənəvi özbək memarlığından ilhamlanan dam quruluşu binanı Daşkəndin əsas rəmzlərindən birinə çevirib.
Özbəkistan Dövlət Tarixi Muzeyi və Dövlət İncəsənət Muzeyi sovet dövrü modern memarlığının mühüm nümunələri sayılır. Hər iki binada həndəsi formalar ənənəvi özbək sənətkarlığının dekorativ elementləri ilə birləşdirilib.
Böyük mavi günbəzi ilə seçilən Daşkənd Sirki şəhərin ən tanınmış tikililərindən biridir və burada hələ də tamaşalar keçirilir.
Mərkəzi Sərgi Zalı uzun illərdir incəsənət sərgilərinin və mədəni tədbirlərin əsas məkanlarından biri kimi fəaliyyət göstərir.
Əvvəllər Panoram Kinoteatrı kimi inşa edilən Kino Sənəti Sarayı öz dövrünün ən müasir kinoteatrlarından biri olub.
“Mirvari” yaşayış binası əyri eyvanları ilə seçilir. Bu eyvanlar binaya fərqli görünüş verməklə yanaşı, təbii işıq və havalandırma imkanlarını artırır.
Siyahıya "Çorsu Bazarı" da daxildir. 1980-ci illərdə tikilən mavi günbəzli bazar Mərkəzi Asiyanın ən qədim ticarət mərkəzlərindən birinin yerində inşa edilib.
“Kosmonavtlar” metro stansiyası 1984-cü ildə istifadəyə verilib. Stansiyanın tünd göy mərmər interyeri və sovet kosmonavtlarının portretləri kosmosun tədqiqi tarixinə həsr olunub.
Siyahıdakı sonuncu obyekt Daşkənd vilayətində yerləşən Günəş Heliokompleksidir. 1980-ci illərdə inşa edilən elmi-tədqiqat mərkəzi yüksək temperatura davamlı materialların və bərpaolunan enerji texnologiyalarının araşdırılması üçün istifadə olunur.
Özbəkistan İncəsənət və Mədəniyyətin İnkişafı Fondunun sədri, YUNESKO üzrə Milli Komissiyanın rəhbəri Qayane Umerova qərarı ölkənin memarlıq tarixinin mühüm hissəsinin beynəlxalq səviyyədə tanınması kimi qiymətləndirib.
O bildirib ki, YUNESKO statusunun verilməsi bu obyektlərin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması üçün Özbəkistanın məsuliyyətini artırır.
Prezident Administrasiyasının rəhbəri Səidə Mirziyoyeva isə qərarın Daşkəndin zəlzələdən sonra yenidən qurulduğu dövrün əhəmiyyətini göstərdiyini bildirib.
Yeni qərardan əvvəl Özbəkistanın YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısında beş mədəni və iki təbii olmaqla yeddi irs obyekti var idi. Yeni nominasiyanın siyahıya daxil edilməsi ilə onların sayı səkkizə çatıb.
Rusiyanın həftəsonu Ukraynaya endirdiyi zərbələr beynəlxalq reaksiyalara səbəb olub. Hücumlar zamanı Ukrayna–Polşa sərhədi yaxınlığında sərnişin...
İsveçdə mərkəz-sol blok müxalifət gərgin keçən seçkidə cüzi fərqlə önə keçib. Seçkinin nəticəsi ölkənin miqrasiya siyasətinə və ifrat sağ qüvvələrə...
Hörmüz boğazının bu il faktiki bağlanması enerji bazarlarında ciddi çətinliklər yaratdı. Çin isə təxminən on il idi ki, belə bir böhrana hazırlaşırdı.
“Ukrayna Dəmir Yolları” bildirib ki, sentyabrın 13-də Kiyev–Varşava qatarı Polşa sərhədi yaxınlığında vurulub. Xəsarət alan olmayıb. Dəmir yolu şəbəkəsinə hücumlar ikinci gündür davam edir.
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları İdarəsinin məlumatına görə, sentyabrın 13-də Hörmüz boğazında gəmiyə hücum edilib. Hadisə Səudiyyə Ərəbistanının bir gün əvvəl mühüm neft kəmərini dayandırmasından sonra enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Şimali İrlandiyanın İrlandiya ilə birləşməsini görmək istədiyini bildirib. Onun Dublində səsləndirdiyi fikirlər Şimali İrlandiyadakı unionistlərin sərt reaksiyasına səbəb olub.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, Hörmüz boğazında 101 ticarət gəmisinin marşrutu dəyişdirilib. Regionda yeni hücumlar və tədarüklə bağlı narahatlıqlar fonunda neft qiymətləri 2 faizdən çox artıb.
Səudiyyə Ərəbistanı dini turizmlə yanaşı, istirahət məqsədilə ölkəyə gələn xarici turistlər üçün də imkanlarını genişləndirir. Ər-Riyad, Əl-Ula və Dəriyyə tarixi məkanları və yeni turizm layihələri ilə getdikcə daha çox ziyarətçi cəlb edir.
Səudiyyə Ərəbistanından xaricə səfərlər bazarının hazırkı həcmi təxminən 35 milyard dollardır və 2030–2034-cü illərdə 60 milyard dolları ötə bilər. Artıma əsasən səyahətə daha çox pul xərcləyən gənclər və beynəlxalq turizm istiqamətləri arasında güclənən rəqabət təkan verir.
Özbəkistanın ilk daimi müasir incəsənət mərkəzi Daşkənddə, 1912-ci ildə tikilmiş tarixi binada açılıb. Vaxtilə tramvay deposu və dizel elektrik stansiyası kimi istifadə olunan bina müasir incəsənət və mədəniyyət məkanına çevrilib.
Özbəkistan tarixi şəhərləri və mədəni irs obyektlərini tikinti layihələrinin mümkün təsirindən qorumaq üçün yeni qiymətləndirmə sistemi tətbiq edəcək. Turist axını da rəqəmsal vasitələrlə idarə olunacaq, zəruri hallarda ziyarətçi sayı məhdudlaşdırılacaq.
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ölkəsinin Geyts Fondu ilə əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətində olduğunu bildirib. Tərəflər poliomielitlə mübarizə, səhiyyə, maliyyə xidmətlərinə çıxış və rəqəmsal inkişaf məsələlərini müzakirə ediblər.
Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı (BMqT) sentyabrın 11-də bildirib ki, Yəməndə döyüşlərin ötən həftə şiddətlənməsindən sonra 46 mindən çox insan evini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Qurumun məlumatına görə, bu say hər saat artır.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın