APEC 2026: Şencen sammitindən nələr gözlənilir?

APEC 2026: Şencen sammitindən nələr gözlənilir?
Polis əməkdaşları Şencendə APEC-ə aid küçə stendinin yaxınlığında keşik çəkirlər. Şencen, Çin, 18 noyabr 2026-cı il.
Reuters

Çinin Şencen şəhərində Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) 33-cü sammiti keçirilir. Region liderləri iki gün ərzində ticarət, texnologiya və regional əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edəcəklər.

Sammitin ən çox diqqət çəkən məqamlarından biri Çin Sədri Si Cinpin, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin ilk üçtərəfli görüşü olacaq.

Sammit çərçivəsində tədbirlər artıq başlayıb. Si Cinpin noyabrın 18-də APEC-in Biznes Liderləri Sammitinin açılışında əsas nitqlə çıxış edib. Onun daha sonra xarici liderlərin şərəfinə ziyafət verməsi gözlənilir.

Putin noyabrın 18-də yerli vaxtla saat 02:00-dan bir qədər sonra Şencenə gedib. Onu Çinin yüksəkvəzifəli rəsmisi Tsay Tsi qırmızı xalça ilə qarşılayıb. Asiya səfərinə Filippindən başlayan Tramp da həmin gün Şencenə gedib.

Gündəlikdə ticarət və texnologiya məsələləri

APEC 21 iqtisadiyyatı birləşdirir və qərarlar konsensus əsasında qəbul olunur. Üzvlərin üzərinə götürdüyü öhdəliklər könüllüdür və hüquqi baxımdan məcburi qüvvəyə malik deyil. Çin 2001-ci ildə Şanxayda, 2014-cü ildə isə Pekində keçirilən sammitlərdən sonra üçüncü dəfə APEC-ə ev sahibliyi edir.

Builki sammitin əsas mövzusu ümumi rifah naminə Asiya-Sakit okean regionunda ortaq gələcəyə malik birliyin yaradılmasıdır.

Biznes nümayəndələri də sammitdə mühüm rol oynayırlar. APEC-in Biznes Liderləri Sammitinə “Fortune Global 500” siyahısında yer alan 115 şirkətin təmsilçilərinin qatılacağı gözlənilir. Tədbirdə biznes, hökumət və media qurumlarından 2 mindən çox nümayəndə iştirak edir.

Müzakirələrdə əsas diqqət süni intellekt, təmiz enerji, təchizat zəncirləri və azad ticarət məsələlərinə yönələcək. Yaxın Şərqdəki münaqişələrin iqtisadi nəticələri, xüsusilə enerji təhlükəsizliyinə, inflyasiyaya və qlobal ticarətə təsiri də gündəlikdə olacaq.

Si Cinpin, Tramp və Putinin görüşü diqqət mərkəzindədir

Sammitin ən çox diqqət çəkən hadisələrindən biri noyabrın 19-da Çin Sədri Si Cinpin, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında keçiriləcək ilk üçtərəfli görüşdür. Çinin Xarici İşlər Nazirliyi görüşün baş tutacağını təsdiqləyib

Pekin görüşü qlobal sülh və sabitlik baxımından tarixi hadisə kimi qiymətləndirib. Lakin danışıqların gündəliyi barədə hələlik ətraflı məlumat verilməyib.

Tramp görüşdə Ukraynadakı müharibənin müzakirə oluna biləcəyini bildirib. O, həmçinin Şimali Koreya lideri Kim Çen Inla görüşə biləcəyini istisna etməyib.

Analitiklər görüşdən böyük nəticələr gözləmirlər. Onların fikrincə, liderlər dənizdə rabitə kanallarının açıq saxlanılması və nüvə müharibəsinə yol verilməməsi prinsipinin yenidən təsdiqlənməsi kimi ortaq məsələlərə diqqət yetirə bilərlər.

Sammit çərçivəsində digər diplomatik görüşlər də diqqət mərkəzində olacaq. Xüsusilə Çin və ABŞ arasında nadir torpaq elementlərinin tədarükü, süni intellekt və gömrük rüsumları ilə bağlı fikir ayrılıqlarının müzakirəsi gözlənilir.

Yaponiyanın Baş naziri Sanae Takaiçinin də Tokio ilə Pekin arasında münasibətlərin gərginləşdiyi bir vaxtda sammitə qatılacağı gözlənilir.

Şencendə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib

Şencendə yüksək səviyyəli sammitə hazırlıq bir neçə aydır davam edir. Quandun əyalətinin müxtəlif bölgələrindən şəhərə əlavə polis qüvvələri cəlb olunub. Dron uçuşları məhdudlaşdırılıb, nəqliyyatın hərəkətinin tənzimlənməsi və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün müvəqqəti tədbirlər görülüb.

Sammit Pekinə regional əməkdaşlıq və diplomatiya sahəsində yanaşmasını nümayiş etdirmək imkanı yaradır. Dünyanın ən böyük nüvə arsenallarına malik üç ölkənin – ABŞ, Rusiya və Çinin liderləri Şencendə bir araya gəlirlər.

Teqlər