Qazaxıstan “Trans-Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi”ni Avropa Komissiyası ilə müzakirə edir

Qazaxıstan Mərkəzi Asiyadan Avropaya elektrik enerjisinin ötürülməsini nəzərdə tutan “Trans-Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi” layihəsini Avropa Komissiyası ilə müzakirə edir. Bu barədə Qazaxıstanın Energetika Nazirliyi məlumat yayıb.

Layihə Qazaxıstan, Azərbaycan və Özbəkistanın birgə təşəbbüsüdür. Məqsəd Mərkəzi Asiyada istehsal olunan yaşıl elektrik enerjisini Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, daha sonra isə Avropa İttifaqı bazarlarına çatdıracaq dəhliz yaratmaqdır.

Hazırda layihə hazırlıq mərhələsindədir. Qazaxıstanın Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, gələcək dəhlizin texniki göstəricilərini və maliyyə modelini müəyyənləşdirmək üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanır. İşlərin 2027-ci ilin yanvarında tamamlanması planlaşdırılır.

Texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanması Asiya İnkişaf Bankı və Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı tərəfindən maliyyələşdirilir. Bu məqsədlə təxminən 1 milyon avro (1,17 milyon dollar) vəsait ayrılıb.

Layihənin idarəetmə mexanizmi artıq yaradılıb. 2025-ci ilin iyununda Qazaxıstanın “KEGOC” şirkəti, Azərbaycanın “AzərEnerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti və Özbəkistanın Milli Elektrik Şəbəkəsi layihənin icrası üçün birgə şirkətin yaradılması ilə bağlı sənəd imzalayıb.

Avropaya enerji ixracı üçün strategiya hazırlanır

Mütəxəssislər dəhlizin texniki və maliyyə imkanlarını qiymətləndirərkən, Qazaxıstan layihə ilə bağlı beynəlxalq müzakirələri davam etdirir. Üç ölkə Xəzər dənizi üzərindən Avropa İttifaqına yaşıl elektrik enerjisi ixracının imkanlarını araşdırır. Avropa Komissiyası ilə aparılan danışıqlar da bu prosesin bir hissəsidir.

Layihə ilk dəfə 2023-cü ilin noyabrında müzakirəyə çıxarılıb. Həmin vaxt Qazaxıstan, Azərbaycan və Özbəkistan nümayəndələri öz əraziləri üzərindən üçüncü ölkələrə, o cümlədən Avropa İttifaqına üzv dövlətlərə yaşıl elektrik enerjisi ixracı məsələsini müzakirə ediblər. Layihə Xəzər dənizinin dibindən sualtı elektrik kabelinin çəkilməsini nəzərdə tutur.

Təklif olunan marşruta əsasən, elektrik enerjisi Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, daha sonra Gürcüstan üzərindən Qara dənizi keçərək Rumıniyaya ötürüləcək. Dəhlizin texniki quruluşu və ötürmə gücü hələ müəyyənləşdirilməyib.

Özbəkistanın əvvəlki açıqlamaları layihənin mümkün miqyası barədə məlumat verir.

Özbəkistanın energetika naziri Jurabek Mirzamahmudov bildirib ki, ötürüləcək elektrik enerjisinin həcmi kabelin gücündən və iştirakçı ölkələrin tələblərindən asılı olaraq 2-5 giqavat arasında ola bilər.

Ölkənin energetika nazirinin müavini Ümid Mamadaminov isə bildirib ki, yüksəkgərginlikli elektrik xəttinin tikintisinin xərci 2 milyard dollardan çox olacaq.

Növbəti əsas mərhələ 2027-ci ilin yanvarında texniki-iqtisadi əsaslandırmanın tamamlanması olacaq. Sənədin nəticələri “Trans-Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi”nin texniki göstəricilərini və maliyyə modelini müəyyənləşdirəcək və layihənin gələcək icrası ilə bağlı qərarların qəbuluna əsas yaradacaq.

Kopyalandı