Mərkəzi Asiyada “Yandex Go”nun fəaliyyətində fasilələr yaranıb

Rusiyanın TASS xəbər agentliyinin məlumatına görə, Ukrayna dronlarının “Yandex” şirkətinin bir neçə məlumat mərkəzini hədəfə almasından sonra Rusiya Müdafiə Nazirliyi və ölkənin Rəqəmsal İnkişaf, Rabitə və Kütləvi Kommunikasiyalar Nazirliyi bu obyektlərin mühafizəsi ilə bağlı danışıqlar aparır.

Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanda “Yandex Go” tətbiqinin fəaliyyətində ciddi axsamalar qeydə alınıb. Texniki problem səbəbindən istifadəçilər taksi və yemək sifarişi xidmətlərindən yararlana bilməyiblər.

Fasilələr “Yandex” şirkətinin Rusiyadakı məlumat mərkəzlərinin zədələnməsi və fəaliyyətini dayandırması xəbərləri ilə eyni vaxta düşüb. Baş verən insident Mərkəzi Asiya dövlətlərinin xarici rəqəmsal infrastrukturdan yüksək asılılığı məsələsini yenidən gündəmə gətirib. 

Texniki problemlər hər üç ölkədə fərqli xidmətlərə təsir göstərib.

Qazaxıstanda “Yandex Go” tətbiqinin və şirkətin digər rəqəmsal platformalarının fəaliyyətində kütləvi kəsintilər qeydə alınıb.

“Yandex” şirkəti bəzi xidmət funksiyalarının müvəqqəti olaraq əlçatmaz olduğunu və ya qeyri-sabit işlədiyini təsdiqləyib. Hazırda sistemin bərpası istiqamətində işlər aparılır.

Özbəkistanda problemlər gedişhaqqının hesablanmasına və ictimai nəqliyyatın hərəkətinin izlənilməsinə də təsir edib. Bununla belə, yerli medianın məlumatına görə, “Yandex Maps” və “Yandex Navigator” xidmətləri fəaliyyətini davam etdirib.

Məlumat mərkəzinə dron hücumu

Fasilələr oktyabrın 11-də Rusiyanın Vladimir vilayətində yerləşən “Yandex”in böyük məlumat mərkəzlərindən birinə dron hücumu barədə xəbərlərdən sonra qeydə alınıb.

Yayılan məlumatlara görə, hücum nəticəsində mərkəzin fəaliyyəti tamamilə dayandırılıb. Hadisənin 80-dən çox bulud infrastrukturu komponentinə, eləcə də Rusiya və digər ölkələrdə onlarla rəqəmsal xidmətə təsir göstərdiyi bildirilir.

Lakin hücumla Mərkəzi Asiya ölkələrində yaranan fasilələr arasında birbaşa əlaqə müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

“Yandex”in regionun rəqəmsal iqtisadiyyatındakı rolu nəzərə alındıqda, bu fasilələr xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tez-tez “Google” ilə müqayisə edilən Rusiya texnologiya şirkətinin fəaliyyəti artıq internet axtarış sistemi ilə məhdudlaşmır.

Şirkət taksi və yemək sifarişi, naviqasiya, onlayn alış-veriş, əyləncə, bulud hesablamaları və süni intellekt sahələrində xidmətlər göstərir.

“Yandex”in fəaliyyəti “Google”, Çinin “Baidu”, “Uber” və “Amazon” kimi beynəlxalq şirkətlərin xidmət göstərdiyi sahələri də əhatə edir. Bununla belə, onların biznes modelləri fərqlənir.

“Yandex” sadəcə axtarış sistemi deyil

Mərkəzi Asiyada “Yandex” artıq yalnız axtarış sistemi deyil. Şirkətin platformaları gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilib. Bu xidmətlər vasitəsilə sərnişinlər taksi, müştərilər yemək sifariş edir, müəssisələr isə müxtəlif rəqəmsal imkanlardan yararlanırlar.

Şirkətin regiondakı geniş fəaliyyəti xüsusilə Qazaxıstanda nəzərə çarpır. “Yandex”in məlumatına görə, ölkədə 15-dən çox xidmət göstərilir.

Şirkətin açıqladığı rəqəmlərə əsasən, Qazaxıstanda “Yandex Maps” xidmətinin aylıq istifadəçi sayı üç milyonu ötür. “Yandex” axtarış sistemində isə gündə doqquz milyona qədər sorğu qeydə alınır.

2025-ci ilin iyulunda “Yandex Search” Qazaxıstanın axtarış sistemləri bazarında 24 faizdən çox paya malik olub.

Şirkətlər qrupunun fəaliyyət göstərdiyi bütün bazarlarda şəhər xidmətlərinin aylıq istifadəçi sayı 2025-ci ilin dördüncü rübündə 62,3 milyona çatıb.

Lakin şirkət bu göstəricinin Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan üzrə bölgüsünü açıqlamır. Buna görə oktyabrda yaranan fasilələrin neçə nəfərə təsir etdiyini müəyyənləşdirmək çətindir.

Bu rəqəmlər göstərir ki, hətta qısamüddətli texniki nasazlıq da geniş iqtisadi nəticələrə səbəb ola bilər.

Taksi və çatdırılma platformalarındakı problemlər təkcə müştərilərə deyil, həmin xidmətlərdən asılı olan sürücülərə, kuryerlərə, restoranlara və digər müəssisələrə də təsir göstərir.

Üç ölkədə qeydə alınan kəsintilər Mərkəzi Asiyanın rəqəmsal sahədə üzləşdiyi daha böyük problemi üzə çıxarıb. Baş verənlər göstərir ki, daxili bazarda fəaliyyət göstərən kritik rəqəmsal xidmətlər hələ də xaricdə idarə olunan texnoloji infrastrukturdan ciddi şəkildə asılıdır.

Onlayn platformaların milli iqtisadiyyatlarda rolu artdıqca, onların fasiləsiz fəaliyyəti də ölkə sərhədlərindən kənarda yerləşən sistemlərin etibarlılığından daha çox asılı olur.

• Ukrayna niyə Rusiyadakı “Wildberries” anbarlarını hədəfə alır?

Teqlər

Yandex Go Yandex Mərkəzi Asiya Qazaxıstan Qırğızıstan dron hücumu məlumat mərkəzləri rəqəmsal infrastruktur