ABŞ-də seçkilər İlon Maskın biznesinə necə təsir edə bilər?

ABŞ-də noyabrın 3-də keçirilən aralıq seçkilərində demokratların qələbəsi İlon Maskın siyasi nüfuzunu zəiflədə və şirkətləri üzərində nəzarəti gücləndirə bilər. Respublikaçılara təxminən yarım milyard dollar ayıran milyarder indi Vaşinqtonda və Texasda yeni çətinliklərlə üzləşə bilər.

Demokratlar Konqresin hər iki palatasında çoxluğu qazanıblar. Texasda isə Demokratlar Partiyasının namizədi Cina Hinohosa respublikaçı qubernator Qreq Abbottu məğlub edərək 30 ildən çox müddətdən sonra ştata rəhbərlik edəcək ilk demokrat olub.

Seçkilərin nəticələri Maskın yaxın siyasi müttəfiqi, ABŞ Prezidenti Donald Trampın da mövqelərinə zərbə vurub. Milyarder Trampın seçki kampaniyasının əsas maliyyə dəstəkçilərindən biri olub.

Texasdakı seçki nəticələri Maskın biznesi üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Ştatda onun “Tesla” və “SpaceX” şirkətlərinin mühüm obyektləri yerləşir. Burada həmçinin yeni çip istehsalı layihəsinin həyata keçirilməsi planlaşdırılır.

Seçki nəticələri Maskın şirkətlərinin səhmlərinə təsir edib

“Reuters”in məlumatına görə, həmin gün “SpaceX” səhmləri 5,5 faiz, “Tesla” səhmləri isə 5,1 faiz ucuzlaşıb. Hər iki şirkətin səhmlərindəki azalma ümumi fond bazarındakı göstəriciləri üstələyib.

Mask seçki günü “X” platformasında izləyicilərini respublikaçılara səs verməyə çağırsa da, sonradan həmin paylaşımı silib.

Demokratlar Maskın şirkətlərini araşdıra bilərlər

Respublikaçılar Partiyasının ən böyük maliyyə dəstəkçilərindən biri olan Mask indi Konqresdə çoxluğu qazanan demokratların mümkün araşdırmaları ilə üzləşə bilər.

Oktyabrda demokratların seçkilərdə qalib gələcəkləri təqdirdə onun şirkətlərinin fəaliyyətini araşdırmaq niyyətində olduqları barədə məlumatlar yayılmışdı. Mask isə buna cavab tədbirləri görəcəyi ilə hədələmişdi.

Demokrat qanunvericilər əvvəllər də Maskın biznes və siyasi fəaliyyəti ilə bağlı bir sıra məsələləri gündəmə gətiriblər. Bunlara Ukrayna ordusunun istifadə etdiyi peyk rabitəsinə tətbiq olunan məhdudiyyətlər, Maskın DOGE-yə rəhbərlik etdiyi dövrdə federal qurumlarda aparılan kütləvi ixtisarlar, həmçinin onun şirkətlərinə verilən dövlət müqavilələri və subsidiyalar daxildir.

Nümayəndələr Palatasının Nəzarət Komitəsinə rəhbərlik edəcəyi gözlənilən Robert Qarsiya noyabrın 3-də respublikaçılara və onların müttəfiqlərinə xəbərdarlıq edib: “Vəkil tutun”.

Süni intellekt layihələri də risk altındadır

Maskın biznes planları üçün əsas risklərdən biri süni intellekt məlumat mərkəzlərinin sürətlə genişləndirilməsi ilə bağlıdır.

“SpaceX”in süni intellekt biznesində ABŞ-nin Memfis şəhəri yaxınlığında yerləşən “Colossus” və “Colossus II” məlumat mərkəzləri mühüm yer tutur. “SpaceX”in satın aldığı xAI şirkətinə məxsus bu obyektlər dünyanın ən böyük süni intellekt məlumat mərkəzləri sırasındadır.

Mərkəzlərin hesablama gücünün “Anthropic” də daxil olmaqla müştərilərə icarəyə verilməsi şirkətin gəlirlərinin sürətlə artmasına kömək edib. Bu fəaliyyət “SpaceX”in səhmləri birjada satılan şirkət kimi ilk dəfə mənfəət əldə etməsində də rol oynayıb.

“SpaceX” birjaya çıxmazdan əvvəl investorlara dəyəri 28,5 trilyon dollara çata biləcək bazarın imkanlarından yararlanmağı hədəflədiyini bildirib. Lakin bunun üçün məlumat mərkəzlərinin gücünü xeyli artırmaq lazımdır.

Şirkət sentyabrın sonunda 1,7 giqavat olan ümumi gücü 2026-cı ilin sonuna qədər 3 giqavata, 2027-ci ildə isə 13 giqavata çatdırmağı planlaşdırır.

“SemiAnalysis” araşdırma şirkətinin məlumatına görə, ümumi gücü 9 giqavatdan çox olan əlavə məlumat mərkəzləri planlaşdırılır və ya tikilməkdədir. Bunlara Texasın Boka-Çika bölgəsindəki “Starbase” kompleksində nəzərdə tutulan obyektlər də daxildir. Lakin bu genişlənmə planları siyasi müqavimətlə üzləşə bilər.

Analitiklərin fikrincə, demokratlar məlumat mərkəzlərinin tikintisinə nəzarətin gücləndirilməsinə və yeni layihələrin müvəqqəti dayandırılmasına çalışa bilərlər.

Belə məhdudiyyətlər Maskın gəlir hədəflərinə mənfi təsir göstərə və süni intellekt infrastrukturuna çəkilən böyük xərclərlə bağlı investorların narahatlığını artıra bilər.

“Longbow Asset Management” şirkətinin baş direktoru Ceyk Dollarhayd bildirib ki, demokratların Konqresin hər iki palatasında çoxluğu qazanması texnologiya sektoruna, xüsusilə süni intellekt sahəsinə əlavə tənzimləmə təzyiqi yarada bilər. Onun fikrincə, bu, sektorun sürətli inkişafını ləngidə bilər.

Dollarhayd Maskı seçki kampaniyasının son mərhələsində respublikaçıların əsas ümidlərindən biri adlandırıb.

Analitikin sözlərinə görə, milyarderin respublikaçıların güclü mövqeyə malik olduğu ştatlarda namizədlərə böyük maliyyə dəstəyi göstərməsi kommunal xidmətlərin, ərzağın və yanacağın bahalaşmasından narazı seçicilərin mövqeyini dəyişməyə kifayət etməyib.

Texasda hakimiyyət dəyişikliyi Maskın planlarını çətinləşdirə bilər

Maskın qarşılaşa biləcəyi problemlər yalnız Vaşinqtonla məhdudlaşmır. Texas qubernatoru seçilmiş Cina Hinohosa əvvəllər də milyarderin ştatdakı biznes fəaliyyətini tənqid edib.

Hinohosa Maskla hazırkı qubernator Qreq Abbott arasındakı yazışmaların açıqlanması üçün məhkəməyə müraciət edib. O, Abbottu ştatın maraqları hesabına Mask üçün güzəştli şərtlər yaratmaqda ittiham edib.

Hinohosa Abbottun məlumat mərkəzlərinin tikintisini məhdudlaşdırmaq istiqamətində atdığı addımları da siyasi nümayiş kimi qiymətləndirib. O, yerli icmaların maraqlarını qorumaq üçün daha təsirli tədbirlər görülənədək yeni layihələrin dərhal dayandırılmasını tələb edib.

Hinohosa bu cür layihələrə verilən vergi güzəştlərinin də ləğvinə çağırıb.

Bu təkliflər “SpaceX”in Boka-Çikadakı genişlənmə planlarına birbaşa təsir göstərə bilər.

“Texas Monthly” nəşri rəsmilərin sahilyanı dövlət parkının “SpaceX”ə mümkün satışını müzakirə etdikləri barədə məlumat yaydıqdan sonra Hinohosa bu təşəbbüsə qarşı çıxıb.

“Texas satılmır”, – deyə o bildirib.

Maskın siyasi rəqibləri arasında ABŞ Senatına yeni seçilmiş demokrat Ceyms Talariko da var. Onun məğlub etdiyi respublikaçı namizəd Ken Pakston seçki kampaniyası zamanı milyarderdən böyük maliyyə dəstəyi alıb.

Mask məlumat mərkəzlərini kosmosda yerləşdirməyi düşünür

Bu çətinliklərə baxmayaraq, Mask daha sərt tənzimləmə ehtimalından narahat görünməyib.

“Kosmosda məlumat mərkəzləri yerləşdirmək indi kifayət qədər cəlbedici görünür”, – deyə o, “X” platformasında yazıb.

Bu açıqlama “SpaceX”in məlumat mərkəzlərini Yer orbitində yerləşdirmək planına işarə edir. Lakin avadanlığın soyudulması və texniki xidməti ilə bağlı çətinliklər layihənin həyata keçirilməsinə mane ola bilər.

Demokratların Konqresdə çoxluğu qazanması və Hinohosanın 2027-ci ilin yanvarında Texas qubernatoru vəzifəsinə başlayacağı gözlənildiyi bir vaxtda Maskın şirkətləri daha sərt siyasi və tənzimləmə mühiti ilə üzləşə bilər.

Yeni rəhbərliyin Maskın şirkətləri ilə bağlı mümkün araşdırmaları və məlumat mərkəzlərinə tətbiq edə biləcəyi məhdudiyyətlər milyarderin biznesinə ciddi təsir göstərə bilər.

Teqlər

İlon Mask Donald Tramp Demokratlar Partiyası Respublikaçılar Partiyası ABŞ Konqresi süni intellekt maliyyə bazarları Texas