Pambıqdan dünya bazarına: Özbəkistan tekstil sənayesini inkişaf etdirir

Özbəkistanın pambıq sənayesi uzun illər əsasən xam pambığın yetişdirilməsi və yığılması ilə tanınıb. İndi Özbəkistan pambığı iplik, trikotaj parça və hazır geyimə çevirərək əlavə dəyərin daha böyük hissəsini ölkə daxilində yaratmağa çalışır.

2025-ci ilin yanvar–noyabr aylarında Özbəkistan təxminən 2,3 milyard dollar dəyərində toxuculuq məhsulu ixrac edib. Bu, ölkənin ümumi ixracının 7,3 faizini təşkil edib. İxracın 52 faizini hazır toxuculuq məhsulları, 28 faizini iplik, 11 faizini trikotaj parçalar, 6 faizini isə digər parçalar təşkil edib.

Ölkə daxilində istehsal da artır. 2025-ci ildə Özbəkistanın iri müəssisələri 70,1 min ton trikotaj parça istehsal edib. Bu, 2024-cü illə müqayisədə 32,5 faiz çoxdur.

Bu prosesdə “Fergana Global Textile” kimi müəssisələr də iştirak edir. Şirkətin 2020-ci ilin avqustunda açılan Fərqanə müəssisəsində daranmış və qarışıq iplik, eləcə də boyanmış və naxış basılmış trikotaj parçalar istehsal olunur. İstehsal xətlərində “Rieter”, “Murata”, “USTER” və “Mayer & Cie.” kimi şirkətlərin avadanlıqlarından istifadə edilir.

Şirkətin məlumatına görə, onun istehsal zənciri pambıq emalından iplik istehsalına, trikotaj toxunmasına, boyamaya və geyim istehsalına qədər bütün mərhələləri əhatə edir. Fərqanədəki müəssisə 1500-dən çox iş yeri yaradıb.

 Özbəkistan toxuculuğu nə ilə seçilir?

Özbəkistanda ipəkçilik və toxuculuğun qədim ənənələri var. Mərgilan şəhərinin atlas və adras parçaları bunların ən tanınmış nümunələrindəndir. Həmin parçaların hazırlanma üsulları 2017-ci ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

Ənənəvi Özbəkistan parçaları parlaq rəngləri və sapların toxunmadan əvvəl boyanması ilə yaradılan ikat naxışları ilə seçilir. UNESCO-nun məlumatına görə, atlas və adrasın hazırlanmasına sap əyirmə, boyama və əllə toxuma kimi mərhələlər daxildir.

Ənənəvi istehsal üsulları “Fergana Global Textile” kimi müəssisələrdə tətbiq olunan sənaye istehsalından fərqlənir. Burada boyama və parça üzərinə naxış basılması sənaye üsulu ilə aparılır. Şirkətin məhsulları arasında müxtəlif növ trikotaj parçalar var. Bu parçalar həm boyanmamış, həm də müxtəlif üsullarla boyanmış formada istehsal olunur.

Məhsullar hara ixrac olunur?

2025-ci ildə Özbəkistanın toxuculuq məhsulları 75 ölkəyə ixrac edilib. Əsas bazarlar arasında Rusiya, Türkiyə, Belarus, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Çin, Almaniya və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri olub.

Ölkə hazır toxuculuq məhsulları, trikotaj parçalar və toxunmuş məmulatlarla Əlcəzair, Anqola, Yunanıstan və Küveyt kimi bazarlara da çıxışını genişləndirib.

Özbəkistanın Texniki Tənzimləmə Agentliyinin məlumatına görə, “Fergana Global Textile” 2025-ci ildə 14 ölkəyə təxminən 17 milyon dollar dəyərində məhsul ixrac edib. Şirkət iplik, trikotaj parça və hazır trikotaj məhsulları istehsal edir.

Qoştəpə rayonunun rəhbəri Ənvərcan Abdullayev AnewZ-a bildirib ki, bu il rayonda 6 400 hektar sahədə pambıq əkilib və 33 min ton məhsul yığılması hədəflənir. Onun sözlərinə görə, pambıq sahələrinin təxminən 90 faizində məhsulun maşınla yığılması gözlənilir. Fermerlər bunun üçün sahələri texnikanın keçidinə uyğun hazırlayırlar.

Abdullayev istehsalın beynəlxalq əmək standartlarına uyğun aparıldığını da bildirib. Onun sözlərinə görə, “pambıq yığımında məcburi əmək və ya uşaqların əməyindən istifadə halları qətiyyən yoxdur”.

Bu göstəricilər Özbəkistanın pambığı yalnız xammal kimi ixrac etməklə kifayətlənməyib, onun daha böyük hissəsini ölkə daxilində emal etməyə çalışdığını göstərir. Ölkə lif və iplikdən parça və hazır məhsula qədər toxuculuq istehsalının bütün mərhələlərində mövqeyini gücləndirməyi hədəfləyir.

• İpək saplardan müasir dəbə: Mərgilan Özbəkistanın toxuculuq irsini necə yaşadır?

• Özbəkistan üzümü beynəlxalq bazarda tanınan məhsula çevrilə biləcək?

• Özbəkistanın 4,3 milyard dollarlıq startap ekosistemi “ICTWEEK 2026”da diqqət mərkəzindədir

Teqlər

Özbəkistan Mərkəzi Asiya iqtisadiyyat ticarət toxuculuq