Əbu-Dabidə ADIPEC 2026 enerji sərgisi başlayıb

Dünyanın ən böyük enerji tədbiri olan ADIPEC 2026 noyabrın 2-də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) paytaxtı Əbu-Dabidə işə başlayıb. Tədbir qlobal enerji təchizatının ciddi təzyiq altında olduğu bir vaxtda hökumət nümayəndələrini və enerji şirkətlərini bir araya gətirib.

Yaxın Şərqdə davam edən müharibə və Hörmüz boğazından keçidin məhdudlaşdırılması qlobal neft və qaz təchizatında fasilələrə səbəb olub. Bu şəraitdə dörd gün davam edəcək tədbirin əsas müzakirə mövzuları enerji təhlükəsizliyi və investisiyalardır.

ADIPEC 2026-nın açılışında çıxış edən Əbu-Dabi Milli Neft Şirkətinin (ADNOC) baş icraçı direktoru Sultan əl-Cabir bildirib ki, dünyanın enerji təchizatında təhlükəsizlik ehtiyatları tükənib və qlobal enerji təhlükəsizliyi yenidən təmin edilməlidir. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazında daşımaların pozulması neft ehtiyatlarının azalmasına və nəqliyyat xərclərinin kəskin artmasına səbəb olur.

Əl-Cabirin sözlərinə görə, daşımaların pozulmasından bəri dünya üzrə neft ehtiyatlarından təxminən bir milyard barel xam neft istifadə olunub. Bəzi bazarlarda dizel yanacağı ehtiyatları son 35 ilin müvafiq mövsüm üçün ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Digər bazarlarda isə mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) təchizatında təxminən 17 milyard kubmetr həcmində çatışmazlıq yaranıb.

“Sadə dillə desək, dünya enerji təchizatında ehtiyat imkanlarını itirib”, – deyə o bildirib.

Əl-Cabir vurğulayıb ki, hazırda enerjinin çatdırılması onun istehsalı qədər əhəmiyyətlidir. Təchizatın pozulmasından əvvəl logistika xərcləri bir barel neftin dəyərinin beş faizindən azını təşkil edirdi. Hazırda isə bu göstərici 30 faizi ötüb.

BƏƏ-nin beş əsas prioriteti

Əl-Cabir açılış nitqində enerji sektoru üçün beş əsas prioriteti açıqlayıb.

Birinci prioritet strateji neft ehtiyatlarının artırılması, yanacaq ehtiyatlarının genişləndirilməsi və istehlak bazarlarına yaxın ərazilərdə neft emalı güclərinin yaradılmasıdır. İkinci prioritet nəqliyyat və logistikaya investisiyaları artırmaqdır. Məqsəd təchizatda fasilələr yarandıqda belə neft və qazın bazarlara çatdırılmasını təmin etməkdir.

Üçüncü prioritet risklərin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi, əməliyyatların təkmilləşdirilməsi və istehsal xərclərinin azaldılması üçün süni intellektdən istifadədir. Dördüncü prioritet isə investisiyaları təşviq edən siyasətin həyata keçirilməsi, bankların və sığorta şirkətlərinin ticarətin fasiləsiz davam etməsində rolunun artırılmasıdır.

Əl-Cabir beşinci və ən mühüm prioritetin işçi qüvvəsi olduğunu vurğulayıb.

“Sistemlər məsuliyyət daşımır, məsuliyyəti insanlar daşıyır”, – deyə o bildirib.

ADNOC, OpenAI və G42 arasında əməkdaşlıq

ADNOC “OpenAI” və Əbu-Dabidə yerləşən “G42” texnologiya qrupu ilə çoxillik tərəfdaşlıq qurduğunu elan edib. 

“OpenAI Frontier” platformasını tətbiq edən ilk enerji şirkəti ADNOC olacaq. Bu platforma şirkətin müxtəlif fəaliyyət sahələrində süni intellekt agentlərinin əlaqələndirilmiş işini təmin edir və “G42”nin BƏƏ-də yerləşən texnoloji infrastrukturu üzərində fəaliyyət göstərir.

Şirkətin məlumatına görə, texnologiyadan neft yataqlarının işlənməsi, quyuların idarə edilməsi və kommersiya əməliyyatlarında istifadə olunacaq. Süni intellekt neftin hasilatından əvvəl onun dəyərinin qiymətləndirilməsinə imkan yaradacaq və yataqların işlənməsi üzrə planlaşdırma müddətini aylardan saatlara endirəcək.

“OpenAI” şirkətinin baş icraçı direktoru Sem Altman da açılış mərasimində çıxış edib.

“Artıq süni intellekt enerji sektoruna fayda verə bilər”, – deyə o bildirib.

Altmanın sözlərinə görə, daha təkmil süni intellekt modelləri enerji şirkətlərinə yeni materialların hazırlanmasında, turbinlərin layihələndirilməsində və əməliyyatların idarə olunmasında kömək edə bilər.

Hazırda üzləşdiyi ən böyük çətinliyin nə olduğu soruşulduqda Altman bir sözlə cavab verib: “Enerji”.

O, həmçinin süni intellektdən istifadəyə nəzarətin insanların əlində qalmasının vacibliyini vurğulayıb.

ADIPEC sərgisi

ADIPEC sərgisi noyabrın 5-dək Əbu-Dabidəki ADNEC Mərkəzində davam edəcək. Tədbir BƏƏ Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Əl Nəhyanın himayəsi altında, ADNOC-un ev sahibliyi ilə keçirilir.

Təşkilatçılar 170-dən çox ölkədən 239 mindən artıq iştirakçının qatılacağını gözləyirlər. Sərgidə rekord sayda – 2260 şirkət təmsil olunur və 16 sərgi zalının hamısındakı yerlər əvvəlcədən tutulub. Tədbirdə 40-dan çox nazir iştirak edir. Ümumilikdə 1800 məruzəçi 13 konfrans proqramı çərçivəsində 380-dən çox sessiyaya qatılacaq.

Sərgidə iştirak edən neft və qaz şirkətləri arasında BP, “Shell”, “TotalEnergies”, “Eni”, “ExxonMobil”, “Chevron” və “Occidental Petroleum” yer alır. “Siemens”, IBM və “Microsoft” da tədbirdə təmsil olunur.

“Halliburton” süni intellektlə işləyən qazma və hasilat texnologiyalarını nümayiş etdirir. Şirkətin Direktorlar Şurasının sədri və baş icraçı direktoru Ceff Millerin bazardakı qeyri-sabitlik şəraitində gəlirliliyin qorunması barədə çıxış edəcəyi gözlənilir.

“GE Vernova” qaz turbinləri, elektrik şəbəkələrinin modernləşdirilməsi və karbon emissiyalarının idarə olunması texnologiyalarını təqdim edir. “Emerson”, “Schneider Electric”, SLB, “Aveva” və “Honeywell” isə avtomatlaşdırma və rəqəmsal sistemlərini nümayiş etdirirlər.

Tədbirdən əvvəl dərc olunan araşdırmaya əsasən, sorğuda iştirak edən Yaxın Şərq enerji sektoru rəhbərlərinin 76 faizi son bir ildə avtonom texnologiyalara investisiyalarını artırıb.

ADNOC və “Microsoft”un birgə araşdırması isə göstərib ki, respondentlərin 89 faizi süni intellektə ayrılan vəsaiti artırıb. Şirkət rəhbərlərinin 81 faizi süni intellektlə bağlı elektrik enerjisinə tələbatın hazırkı proqnozları üstələyəcəyini gözləyirlər.

Noyabrın 2-də BƏƏ, Almaniya, Türkiyə və Misirin nazirləri enerji təhlükəsizliyi məsələlərini müzakirə edirlər. Müzakirələrdə müvafiq olaraq Süheyl əl-Məzrui, Katerina Rayxe, Alparslan Bayraktar və Kərim Bədəvi iştirak edirlər.

Asiya ölkələrinin ADIPEC-də iştirakı

Asiya ölkələri ADIPEC-də əvvəlki illərlə müqayisədə daha geniş təmsil olunur. Sərgidə regiondan 353 şirkət iştirak edir. Çin, Hindistan, Yaponiya, Malayziya, Sinqapur və Cənubi Koreyanın altı milli pavilyonu fəaliyyət göstərir.

İştirakçılar arasında “Sinopec”, CNPC, CNOOC, CATL, “Petronas”, INPEX və “Mitsubishi Heavy Industries” kimi şirkətlər var.

ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatına görə, İranla müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından keçən xam neft və kondensatın təxminən 90 faizi Asiya ölkələrinə göndərilirdi.

Azərbaycan və SOCAR

Azərbaycan da Əbu-Dabidə keçirilən tədbirdə Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) vasitəsilə təmsil olunur.

Azərbaycan Avropanın əsas alternativ qaz təchizatçılarından birinə çevrilib. Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu hissəsi olan Trans-Adriatik Boru Kəmərinin (TAP) 2020-ci ilin sonunda istismara verilməsindən bəri Azərbaycan qazı bu marşrutla Avropa İttifaqına (Aİ) nəql olunur. Boru kəməri vasitəsilə İtaliya, Yunanıstan və Bolqarıstana qaz çatdırılır. İndiyədək avropalı istehlakçılara 60 milyard kubmetrdən çox qaz nəql edilib. Dəhlizin operatorunun rəhbərinin sözlərinə görə, 2025-ci ildə Aİ-yə təxminən 12 milyard kubmetr Azərbaycan qazı çatdırılıb.

Qazın əsas hissəsi BP-nin operatoru olduğu Xəzər dənizindəki “Şahdəniz” yatağından hasil edilir. Yatağın qaz ehtiyatları təxminən bir trilyon kubmetr qiymətləndirilir. Azərbaycanın təsdiqlənmiş qaz ehtiyatları isə təxminən 2,6 trilyon kubmetr təşkil edir. Ölkədə 2025-ci ildə 51,5 milyard kubmetr qaz hasil olunub. Neft hasilatının əsas hissəsi isə dənizdə yerləşən “Azəri–Çıraq–Günəşli” yataqlar blokunun payına düşür. Bakı Avropaya illik qaz ixracını 20 milyard kubmetrə çatdırmaq niyyətində olduğunu bildirib.

Körfəz regionundan keçən dəniz nəqliyyatı marşrutlarında yaranan çətinliklər fonunda Xəzər regionundan boru kəmərləri ilə nəql olunan qaz Avropanın enerji təchizatı planlarında daha mühüm yer tutur.

ADIPEC sərgisi noyabrın 5-dək davam edəcək.

Teqlər

Əbu-Dabi BƏƏ beynəlxalq enerji konfransı qlobal enerji təhlükəsizliyi Yaxın Şərq Hörmüz boğazı