Tacikistan və Çin arasında Pamir dağlarından keçən rəqəmsal rabitə xətti istifadəyə verilib

Tacikistan və Çin arasında Pamir dağlarından keçən rəqəmsal rabitə xətti istifadəyə verilib
AnewZ

Tacikistan və Çin Pamir dağlarından keçən yüksək ötürmə qabiliyyətli fiber-optik rabitə xəttini istifadəyə veriblər. 

İki ölkə arasında birbaşa telekommunikasiya əlaqəsi yaradan layihə Tacikistanda internet xidmətlərinin keyfiyyətini yaxşılaşdıra və ölkəni Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Asiya arasında məlumat ötürülməsi üzrə mühüm tranzit marşrutuna çevirə bilər.

Yeni rabitə xətti Düşənbə–Xoroq–Kulma–Karasu–Pekin marşrutu üzrə çəkilib. Xəttin 1 010 kilometri Tacikistan, təxminən 6 100 kilometri isə Çin ərazisindən keçir.

Tacikistan ərazisində tikinti işlərinin ən çətin mərhələlərindən biri Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayətindən keçən 435 kilometrlik hissənin çəkilişi olub. İki ölkənin rabitə şəbəkələri Çinin Sincan bölgəsi ilə sərhəddə, dəniz səviyyəsindən 4 363 metr yüksəklikdə yerləşən Kulma aşırımında birləşir.

Beynəlxalq internet trafiki üçün yeni marşrut

Layihə Tacikistanın telekommunikasiya sahəsində uzun illərdir üzləşdiyi problemlərdən birinin həllinə yönəlib.

Dənizə çıxışı olmayan ölkənin ərazisinin təxminən 93 faizini dağlar təşkil edir. Bu coğrafi şərait beynəlxalq rabitə infrastrukturunun qurulmasını və saxlanılmasını çətinləşdirir.

“Tajiktelecom”un baş direktoru Bəxtovar Abdusattorzodə və “China Mobile International Limited” şirkətinin Avrasiya regionu üzrə rəhbəri Lu Cinq. Düşənbə, Tacikistan.
Tajiktelecom

Tacikistan uzun illər beynəlxalq şəbəkələrə qoşulmaq üçün qonşu Mərkəzi Asiya ölkələrindən keçən fiber-optik xətlərdən asılı olub. Nəticədə ölkənin internet əlaqəsinə sərhədlərindən kənarda yaranan fasilələr də təsir göstərib.

Çinlə yeni bağlantı beynəlxalq məlumat ötürülməsi üçün alternativ marşrut yaradır. Bu, Tacikistanın qonşu ölkələrin şəbəkələrindən asılılığını azaltmağa və milli rabitə sisteminin dayanıqlığını artırmağa imkan verə bilər.

Mərkəzi və Cənubi Asiya arasında yeni rabitə marşrutu

Tacikistanın Çinin qərb sərhədində yerləşməsi layihənin regional əhəmiyyətini artırır.

Ölkənin şimalında və qərbində yerləşən Qırğızıstan və Özbəkistan vasitəsilə digər Mərkəzi Asiya dövlətlərinin telekommunikasiya şəbəkələrinə qoşulmaq mümkündür. Cənubda yerləşən Əfqanıstan isə Pakistan və digər Cənubi Asiya bazarlarına çıxış üçün potensial marşrut hesab olunur.

Kulma aşırımı Tacikistanla Çinin Sincan bölgəsi arasında birbaşa rabitə əlaqəsi yaradaraq Mərkəzi Asiyaya məlumat ötürülməsi üçün əlavə imkan yaradır. Yeni xətt gələcəkdə Tacikistanın regional məlumat ötürülməsi üzrə tranzit mərkəzinə çevrilməsinə şərait yarada bilər. Lakin Cənubi Asiya istiqamətində əlaqələrin genişləndirilməsi üçün əlavə infrastrukturun qurulması və ölkələrarası sazişlərin imzalanması tələb olunur.

Rabitə xətlərinin ötürmə qabiliyyəti artırılacaq

Yeni xətt Tacikistanın beşinci beynəlxalq telekommunikasiya çıxış nöqtəsidir. Layihə ölkənin 2030-cu ilədək beynəlxalq rabitə xətlərinin ümumi ötürmə qabiliyyətini saniyədə 2 terabitə çatdırmaq planının tərkib hissəsidir.

Düşənbə–Xoroq–Kulma hissəsində 16 optik lifdən ibarət kabeldən istifadə olunur. Xətt dalğa uzunluğuna görə sıx multipleksləşdirmə (DWDM) texnologiyası ilə təchiz edilib. Onun ilkin ötürmə qabiliyyəti saniyədə 1 terabitədəkdir.

Operatorlar bu göstəricini saniyədə 10 terabitə çatdırmağı planlaşdırırlar. Sonrakı texniki təkmilləşdirmələr nəticəsində ötürmə qabiliyyətinin saniyədə bir neçə yüz terabitədək artırılması da mümkün hesab olunur.

Yeni rabitə xətti süni intellekt sahəsində imkanlar yarada bilər

Yeni marşrut Tacikistanın “Tajiktelecom” şirkətinə Asiya-Sakit okean regionunun internet trafikinin əsas mübadilə mərkəzlərindən biri olan Honkonq İnternet Mübadilə Mərkəzinə (HKIX) birbaşa çıxış imkanı verir.

Bunun beynəlxalq xidmətlərlə məlumat mübadiləsini yaxşılaşdıracağı və ölkələrarası internet əlaqəsinin etibarlılığını artıracağı gözlənilir.

Yeni infrastruktur Tacikistanın ucqar Dağlıq Bədəxşan bölgəsində rəqəmsal təhsil və biznes xidmətlərinə çıxışı da yaxşılaşdıra bilər.

Layihə həmçinin süni intellekt tətbiqləri üçün qrafik prosessorlarla (GPU) təchiz edilmiş serverlərin yerləşdiyi məlumat mərkəzlərinə investisiya cəlb olunmasına şərait yarada bilər. Tacikistanın hidroenerji ehtiyatları böyük həcmdə elektrik enerjisi tələb edən bu mərkəzlərin enerji ilə təminatında üstünlük yarada bilər.

Tacikistanın Rəqəmsal İpək Yolu ilə bağlı planları

Tacikistanın Rabitə Xidməti layihəni ölkənin Rəqəmsal İpək Yolunda yerini möhkəmləndirmək səylərinin bir hissəsi kimi təqdim edib.

Yeni xəttin ilkin üstünlükləri rabitə şəbəkəsinin ötürmə qabiliyyətinin artırılması və beynəlxalq əlaqələrin dayanıqlığının gücləndirilməsidir. Lakin layihənin uzunmüddətli uğuru Tacikistanın regional tranzit mərkəzinə çevrilmək üçün kifayət qədər beynəlxalq məlumat trafiki cəlb etməsindən asılı olacaq.

Bu məqsədə çatmaq üçün qonşu ölkələrlə telekommunikasiya əlaqələrinin gücləndirilməsi və rəqəmsal xidmətlər üzrə regional bazarın genişləndirilməsi tələb olunur.

Teqlər