28 sentyabr 2026, 16:01
Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə danışıqlar aparmaq üçün Vaşinqtona gedib. Görüşlər husilərin hücumlarının Ər-Riyada təzyiqi artırdığı və Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə təhlükə yaratdığı bir vaxta təsadüf edir.
Danışıqlar Səudiyyə Ərəbistanının ABŞ-dən daha güclü təhlükəsizlik dəstəyi istədiyi, husilərin isə Amerika gəmilərini münaqişədən kənarda saxlamaq niyyətində olduqlarını bildirdiyi bir şəraitdə keçirilir.
Səudiyyə Ərəbistanı İranın dəstəklədiyi husilərə qarşı Vaşinqtondan hərbi yardım istəyib. “Reuters”in mənbələrinə görə, ABŞ indiyədək birbaşa zərbələr endirməkdən imtina etsə də, Ər-Riyada kəşfiyyat məlumatları və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstək verməyə razılaşıb.
Krallıq husi raketləri və dronlarının hücumları ilə də üzləşib. Səudiyyə Ərəbistanı yaxınlığında iki ballistik raket və iki dronun zərərsizləşdirildiyi bildirilir.
Husilər isə Səudiyyə Ərəbistanı və ABŞ hədəflərinə fərqli yanaşdıqlarını bildiriblər. Hərəkatın yüksək vəzifəli rəsmisi Məhəmməd əl-Buxeyti sentyabrın 20-də “Associated Press” agentliyinə deyib ki, qrup Qırmızı dənizdə ABŞ gəmilərinə hücum etməyi planlaşdırmır. O, eyni zamanda digər ölkələrə Səudiyyə Ərəbistanına dəstək verməmələri barədə xəbərdarlıq edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da bildirib ki, husilər Vaşinqtona Amerika gəmilərinin hədəfə alınmayacağına dair təminat veriblər. Bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.
Beləliklə, hazırda birbaşa hərbi təzyiq daha çox Səudiyyə Ərəbistanının üzərindədir.
Məsələ regionla məhdudlaşmır. Qırmızı dəniz dünyanın ən mühüm ticarət yollarından biri olan Süveyş kanalına çıxış verir.
2023-cü ildə kanaldan təxminən 26 min gəmi keçib. Kanal qlobal dəniz ticarətinin həcminin təxminən 10 faizini, konteyner daşımalarının isə 22 faizini təmin edir.
Bu marşrut Asiya, Avropa, Aralıq dənizi və ABŞ-nin şərq sahilləri arasında sənaye və istehlak mallarının, avadanlıqların, enerji daşıyıcılarının və digər məhsulların daşınmasında mühüm rol oynayır.
Marşrutdakı fasilələr daha uzun alternativ yollar səbəbindən yükdaşıma, sığorta və yanacaq xərclərini artırır. Əvvəlki Qırmızı dəniz böhranı bu xərclərin nə qədər sürətlə arta biləcəyini göstərib.
2024-cü ilin ortalarınadək Süveyş kanalından keçən yük tonnajı təxminən 70 faiz azalıb, Ümid burnu ətrafından keçən gəmilərin sayı isə 89 faiz artıb. Buna səbəb gəmilərin Afrikanın cənubundan keçən alternativ marşruta yönəlməsi olub.
BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının (UNCTAD) məlumatına görə, bu dəyişiklik qlobal gəmi tələbatını 3 faiz, konteyner gəmilərinə tələbatı isə 12 faiz artırıb.
Səudiyyə Ərəbistanının digər həssas nöqtəsi onun neft infrastrukturudur.
Krallığın 1 200 kilometrlik Şərq-Qərb neft kəməri xam nefti ölkənin şərqindəki yataqlardan Qırmızı dənizə daşıyır və bununla da Hörmüz boğazından yan keçməyə imkan verir.
“Reuters”in məlumatına görə, son aylarda bu kəmərlə gündə təxminən 4–5 milyon barel neft nəql olunub. Bu, qlobal neft təchizatının təxminən 4–5 faizinə bərabərdir.
Kəmərin fəaliyyəti sentyabrın 13-də dron hücumundan sonra müvəqqəti dayandırılıb. Bundan sonra Səudiyyə Ərəbistanı daha çox xam nefti Körfəzdəki terminallara yönəltməli olub.
“Aramco” sentyabrın 20-də Ras-Tanurada yeddi iri tankerə təxminən 14 milyon barel xam neft yükləyib. Səudiyyə neftinin Hörmüz boğazından keçən gündəlik həcmi də avqustdakı təxminən 700 min bareldən 2,9 milyon barelə yüksəlib.
Bu fonda Feysəl bin Fərhanın Rubio ilə danışıqları yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır.
Vaşinqtondan neft infrastrukturu və gəmiçilik marşrutları artan təzyiq altında olan yaxın müttəfiqinə dəstək verməsi istənilir. Eyni zamanda, husilər ABŞ gəmilərini münaqişədən kənarda saxlamaq istədiklərini bildirirlər.
Bu vəziyyət Vaşinqton qarşısında çətin seçim yaradır: Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyinə dəstək vermək və eyni zamanda Yəməndə daha geniş hərbi qarşıdurmaya cəlb olunmamaq.
Ər-Riyad üçün əsas prioritet daha güclü müdafiədir. Husilər isə ABŞ ilə birbaşa qarşıdurmadan yayınaraq Səudiyyə Ərəbistanına təzyiqi davam etdirməyə çalışırlar.
Qırmızı dənizin əhəmiyyəti riski daha da artırır. Qlobal konteyner ticarətinin təxminən beşdə birinin keçdiyi bu marşrutda uzunmüddətli fasilələr yükdaşıma xərclərinə, enerji bazarlarına və nəticədə dünya üzrə biznes və istehlak qiymətlərinə təsir göstərə bilər.
Keniya Konqo Demokratik Respublikasından (KDR) gələn və Nayrobidə vəfat edən ölkə vətəndaşında Ebola virusunun aşkarlanmasından sonra ilk yoluxma...
Əfqanıstan üzrə “Moskva formatı” məsləhətləşmələrinin səkkizinci raundu birgə bəyanat qəbul olunmadan başa çatıb. Buna Pakistan və Əfqanıstan...
Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiyanın İrkutsk vilayətində yaranmış vəziyyət fonunda sanitar-karantin nəzarətini gücləndirir. Qırğızıstan, Qazaxıstan,...
Avstraliyanın terrorla mübarizə orqanları İsrailə uçan “flydubai” təyyarəsində kapitana hücum etməkdə və təyyarəni ələ keçirməyə cəhddə ittiham olunan ikinci pilotun əlaqələrini araşdırır.
Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi Yəmənin Prezident Rəhbərlik Şurasının sədri Rəşad əl-Əlimi husilərin nəzarətindəki əraziləri geri almaq üçün genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başladığını elan edib.
Qara dənizdə, Rumıniya sahilləri yaxınlığında “Royad Mammadov” yük gəmisinə dron hücumu nəticəsində bir Azərbaycan vətəndaşı həlak olub, digəri itkin düşüb. Bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan oktyabrın 5-də Tehranda görüşüblər. Tərəflər ikitərəfli münasibətləri, regional prosesləri, həmçinin Cənubi Qafqazda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi yollarını müzakirə ediblər.
Sağçı senator Flavio Bolsonaro səsvermədə gözləntiləri üstələyərək hazırkı prezident Luiz İnasio Lula da Silvanı cüzi fərqlə qabaqlayıb və ikinci tura vəsiqə qazanıb. Solçu Lula da Silva ilə sağçı Bolsonaro bu ayın sonlarında keçiriləcək həlledici səsvermədə üz-üzə gələcək.
Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiyanın İrkutsk vilayətində yaranmış vəziyyət fonunda sanitar-karantin nəzarətini gücləndirir. Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistan Şelexov şəhərində taun əleyhinə elmi-tədqiqat institutunun əməkdaşının ölümündən sonra profilaktik tədbirlər görüb.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” (TRIPP) layihəsi həm Ermənistanın, həm də bütövlükdə regionun iqtisadi mühitinin dəyişməsində mühüm rol oynaya bilər. Onun sözlərinə görə, layihə Ermənistanın investisiya cəlbediciliyini də artıra bilər.
77-ci Beynəlxalq Astronavtika Konqresi (IAC) oktyabrın 5-də Antalyada işə başlayıb. Tədbir dünyanın müxtəlif ölkələrindən kosmik agentliklərin və şirkətlərin nümayəndələrini, eləcə də tədqiqatçıları bir araya gətirib.
Alman–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq və Bağlantılar Konfransı oktyabrın 6-da Bakıda “Orta Dəhliz boyunca infrastrukturun, yaşıl enerjinin və rəqəmsal bağlantının maliyyələşdirilməsi imkanları” mövzusunda işə başlayıb.
Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan və Türkiyə Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi çərçivəsində kollektiv müdafiə öhdəliklərinin icrasına dərhal keçmək və hərbi qüvvə və vasitələri qısa müddətdə Səudiyyə Ərəbistanına yerləşdirmək barədə razılığa gəliblər. Qərar oktyabrın 5-də Ər-Riyad toplantısında qəbul olunub.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın