28 sentyabr 2026, 16:01
Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə danışıqlar aparmaq üçün Vaşinqtona gedib. Görüşlər husilərin hücumlarının Ər-Riyada təzyiqi artırdığı və Qırmızı dənizdə gəmiçiliyə təhlükə yaratdığı bir vaxta təsadüf edir.
Danışıqlar Səudiyyə Ərəbistanının ABŞ-dən daha güclü təhlükəsizlik dəstəyi istədiyi, husilərin isə Amerika gəmilərini münaqişədən kənarda saxlamaq niyyətində olduqlarını bildirdiyi bir şəraitdə keçirilir.
Səudiyyə Ərəbistanı İranın dəstəklədiyi husilərə qarşı Vaşinqtondan hərbi yardım istəyib. “Reuters”in mənbələrinə görə, ABŞ indiyədək birbaşa zərbələr endirməkdən imtina etsə də, Ər-Riyada kəşfiyyat məlumatları və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi üzrə dəstək verməyə razılaşıb.
Krallıq husi raketləri və dronlarının hücumları ilə də üzləşib. Səudiyyə Ərəbistanı yaxınlığında iki ballistik raket və iki dronun zərərsizləşdirildiyi bildirilir.
Husilər isə Səudiyyə Ərəbistanı və ABŞ hədəflərinə fərqli yanaşdıqlarını bildiriblər. Hərəkatın yüksək vəzifəli rəsmisi Məhəmməd əl-Buxeyti sentyabrın 20-də “Associated Press” agentliyinə deyib ki, qrup Qırmızı dənizdə ABŞ gəmilərinə hücum etməyi planlaşdırmır. O, eyni zamanda digər ölkələrə Səudiyyə Ərəbistanına dəstək verməmələri barədə xəbərdarlıq edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da bildirib ki, husilər Vaşinqtona Amerika gəmilərinin hədəfə alınmayacağına dair təminat veriblər. Bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.
Beləliklə, hazırda birbaşa hərbi təzyiq daha çox Səudiyyə Ərəbistanının üzərindədir.
Məsələ regionla məhdudlaşmır. Qırmızı dəniz dünyanın ən mühüm ticarət yollarından biri olan Süveyş kanalına çıxış verir.
2023-cü ildə kanaldan təxminən 26 min gəmi keçib. Kanal qlobal dəniz ticarətinin həcminin təxminən 10 faizini, konteyner daşımalarının isə 22 faizini təmin edir.
Bu marşrut Asiya, Avropa, Aralıq dənizi və ABŞ-nin şərq sahilləri arasında sənaye və istehlak mallarının, avadanlıqların, enerji daşıyıcılarının və digər məhsulların daşınmasında mühüm rol oynayır.
Marşrutdakı fasilələr daha uzun alternativ yollar səbəbindən yükdaşıma, sığorta və yanacaq xərclərini artırır. Əvvəlki Qırmızı dəniz böhranı bu xərclərin nə qədər sürətlə arta biləcəyini göstərib.
2024-cü ilin ortalarınadək Süveyş kanalından keçən yük tonnajı təxminən 70 faiz azalıb, Ümid burnu ətrafından keçən gəmilərin sayı isə 89 faiz artıb. Buna səbəb gəmilərin Afrikanın cənubundan keçən alternativ marşruta yönəlməsi olub.
BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının (UNCTAD) məlumatına görə, bu dəyişiklik qlobal gəmi tələbatını 3 faiz, konteyner gəmilərinə tələbatı isə 12 faiz artırıb.
Səudiyyə Ərəbistanının digər həssas nöqtəsi onun neft infrastrukturudur.
Krallığın 1 200 kilometrlik Şərq-Qərb neft kəməri xam nefti ölkənin şərqindəki yataqlardan Qırmızı dənizə daşıyır və bununla da Hörmüz boğazından yan keçməyə imkan verir.
“Reuters”in məlumatına görə, son aylarda bu kəmərlə gündə təxminən 4–5 milyon barel neft nəql olunub. Bu, qlobal neft təchizatının təxminən 4–5 faizinə bərabərdir.
Kəmərin fəaliyyəti sentyabrın 13-də dron hücumundan sonra müvəqqəti dayandırılıb. Bundan sonra Səudiyyə Ərəbistanı daha çox xam nefti Körfəzdəki terminallara yönəltməli olub.
“Aramco” sentyabrın 20-də Ras-Tanurada yeddi iri tankerə təxminən 14 milyon barel xam neft yükləyib. Səudiyyə neftinin Hörmüz boğazından keçən gündəlik həcmi də avqustdakı təxminən 700 min bareldən 2,9 milyon barelə yüksəlib.
Bu fonda Feysəl bin Fərhanın Rubio ilə danışıqları yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır.
Vaşinqtondan neft infrastrukturu və gəmiçilik marşrutları artan təzyiq altında olan yaxın müttəfiqinə dəstək verməsi istənilir. Eyni zamanda, husilər ABŞ gəmilərini münaqişədən kənarda saxlamaq istədiklərini bildirirlər.
Bu vəziyyət Vaşinqton qarşısında çətin seçim yaradır: Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyinə dəstək vermək və eyni zamanda Yəməndə daha geniş hərbi qarşıdurmaya cəlb olunmamaq.
Ər-Riyad üçün əsas prioritet daha güclü müdafiədir. Husilər isə ABŞ ilə birbaşa qarşıdurmadan yayınaraq Səudiyyə Ərəbistanına təzyiqi davam etdirməyə çalışırlar.
Qırmızı dənizin əhəmiyyəti riski daha da artırır. Qlobal konteyner ticarətinin təxminən beşdə birinin keçdiyi bu marşrutda uzunmüddətli fasilələr yükdaşıma xərclərinə, enerji bazarlarına və nəticədə dünya üzrə biznes və istehlak qiymətlərinə təsir göstərə bilər.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, TRIPP layihəsi Azərbaycanla Ermənistan arasında birbaşa dəmir yolu əlaqəsi yaradacaq və...
Türkiyə kəşfiyyat xidmətinin Suriya rəsmiləri ilə “Hizbullah” arasında gizli danışıqlara vasitəçilik etdiyi barədə xəbəri təkzib edib və bu iddianı...
Əfqanıstan və Tacikistan Əfqanıstana elektrik təchizatının artırılmasını və Əfqanıstan ərazisindən keçərək İrana uzanacaq yüksək gərginlikli elektrik...
Yəmən Hərbi Hava Qüvvələri oktyabrın 2-də husilərin 20 hədəfinə zərbə endirib. Bu barədə Yəmən Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü Məcid Abdullah ən-Nuzeyli bildirib. Husilər isə Mədinədə məscidi enerji ilə təmin edən stansiyanı vurduqları iddiasını təkzib ediblər.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu bildirib ki, İsrail Təl-Əvivə uçan “flydubai” reysində baş verən ciddi insidentin araşdırılmasında iştirak edə bilər. Hazırda müstəntiqlər ikinci pilotun bu hadisəni hansı məqsədlə törətdiyini araşdırırlar.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, Moskva Ukraynadakı müharibəni danışıqlar yolu ilə mümkün qədər tez bitirmək istəyir. Lakin o, istənilən razılaşmanın Rusiya üçün məqbul şərtləri əhatə etməli və təhlükəsizlik zəmanətləri ehtiva etməli olduğunu vurğulayıb.
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev bildirib ki, Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ilə bağlı dəyişikliklər edildikdən sonra yekun sülh sazişinin imzalanması reallığa çevrilə bilər.
Mərkəzi Asiyanın işgüzar dairələri və ekspertləri beş ölkə arasında rəqəmsal inteqrasiyanın gücləndirilməsini təklif edirlər. Məqsəd texnologiya şirkətlərinin 80 milyondan çox insanı əhatə edən regional bazarda fəaliyyətini asanlaşdırmaqdır.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, TRIPP layihəsi Azərbaycanla Ermənistan arasında birbaşa dəmir yolu əlaqəsi yaradacaq və Ermənistanın beynəlxalq dəmir yolu şəbəkəsinə inteqrasiyasına imkan verəcək.
Türkiyə kəşfiyyat xidmətinin Suriya rəsmiləri ilə “Hizbullah” arasında gizli danışıqlara vasitəçilik etdiyi barədə xəbəri təkzib edib və bu iddianı tamamilə əsassız adlandırıb.
Əfqanıstan və Tacikistan Əfqanıstana elektrik təchizatının artırılmasını və Əfqanıstan ərazisindən keçərək İrana uzanacaq yüksək gərginlikli elektrik xəttinin çəkilməsi planını müzakirə ediblər. Danışıqlar Kabulun enerji idxalını artırmağa çalışdığı bir vaxtda aparılıb.
İranın yarı-rəsmi “FARS” agentliyinin məlumatına görə, supertanker oktyabrın 1-də Hörmüz boğazında, Oman sahilləri yaxınlığında naməlum mərmi ilə vurulub. Agentlik gəminin naviqasiya qaydalarını “pozduğunu” bildirib.
Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstanın müdafiə nazirləri Şuşada 13-cü üçtərəfli görüş keçiriblər. Danışıqların əsas mövzuları regional təhlükəsizlik, müdafiə əməkdaşlığı və üç ölkə arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi olub.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın