Qazaxıstan 14 hərbçinin ölümündən sonra hərbi islahat planını təsdiqləyib

Qazaxıstanda Xəzər dənizində keçirilən hərbi təlimlər zamanı 14 hərbçinin həlak olmasından sonra genişmiqyaslı hərbi islahatlar planı təsdiqlənib.

Prezident Kasım-Jomart Tokayevin sədrliyi ilə oktyabrın 21-də keçirilən Təhlükəsizlik Şurasının iclasında islahat planı təsdiqlənib. Əsas dəyişikliklərin 2027-ci ildə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

İslahat qərarı sentyabrın 24-də Manqistau vilayətində keçirilən hərbi təlimlər zamanı baş vermiş faciədən sonra qəbul edilib. Hadisənin araşdırılması hərbi təlimlərin planlaşdırılmasında, risklərin qiymətləndirilməsində və şəxsi heyətin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ciddi nöqsanlar olduğunu üzə çıxarıb.

Müdafiə Nazirliyində aparılan yoxlamaların ilkin nəticələrinə əsasən, dövlət əmlakının mümkün mənimsənilməsi, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və digər qanun pozuntuları ilə bağlı 13 cinayət işi başlanıb.

Yoxlamalar hərbi rəhbərliyin fəaliyyətində ciddi çatışmazlıqlar olduğunu da göstərib. Tokayev ayrı-ayrı tədbirlərlə kifayətlənməyərək orduda köklü islahatlar aparılmasını tələb edib.

“Hərbi xidmətin təhlükəsizliyinə, komandirlərin idarəetmə mədəniyyətinə və dövlət resurslarından səmərəli istifadəyə xüsusi diqqət yetirilməlidir”, – deyə prezident bildirib.

O, ordu ilə cəmiyyət arasında münasibətlərin də dəyişdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Çağırışçıların hazırlığı üçün yeni sistem

İslahatların əsas istiqamətlərindən biri 12 aylıq müddətli həqiqi hərbi xidmətin iki mərhələyə bölünməsidir.

Plana əsasən, çağırışçılar ilk altı ayı təlim mərkəzlərində keçirəcəklər. Sonrakı altı ayda isə hərbi hissələrdə döyüş hazırlığını davam etdirəcək və xidmət etdikləri bölmələrin tərkibində tapşırıqları yerinə yetirəcəklər.

Yeni sistem çağırışçıların hərbi xidmətə uyğunlaşmasını asanlaşdırmaq, zorakılığın və nizamnamədənkənar münasibətlərin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Siyasi şərhçi Qaziz Abişevin fikrincə, dəyişikliklər qanun pozuntularının aşkarlanmasını asanlaşdıra və zabitlərin məsuliyyətini artıra bilər.

O, “Telegram” kanalında qeyd edib ki, hərbi hissələrdə zorakılıq hallarına nəzarət etmək daha çətindir. Təlim mərkəzlərində isə çağırışçılara daha ciddi nəzarət etmək mümkün olacaq.

Hərbi intizam və nəzarət gücləndiriləcək

İslahatlar hərbi qulluqçuların təhlükəsizliyinin artırılmasını və Silahlı Qüvvələrdə intizamın gücləndirilməsini də əhatə edir.

Hökumət hərbi müşavir vəzifələri yaratmağı, həmçinin hərbi qulluqçuların hüquqlarının qorunmasına nəzarət edəcək qurum təsis etməyi planlaşdırır.

Digər tədbirlərə ixtisaslaşmış hərbi məktəblər şəbəkəsinin genişləndirilməsi, ilkin hərbi hazırlığın təkmilləşdirilməsi və hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsi daxildir.

Yeni ictimaiyyətlə əlaqələr strategiyası əhalinin orduya etimadını artırmağa yönələcək. Orduda keçirilən proqramlarında isə “Qanun və Qayda” prinsipinə daha çox diqqət yetiriləcək.

Pilotsuz sistemlər üzrə ayrıca qoşun növü yaradılacaq

Ordunun müasirləşdirilməsi də islahatların əsas istiqamətlərindəndir. Qazaxıstan Silahlı Qüvvələrin tərkibində pilotsuz sistemlər üzrə ayrıca qoşun növü yaratmağı planlaşdırır.

Bu təşəbbüs müasir hərbi münaqişələrdən, xüsusilə Rusiya–Ukrayna müharibəsindən əldə olunan təcrübəyə əsaslanır. Ukraynadakı döyüşlər nisbətən ucuz pilotsuz uçuş aparatlarının daha bahalı hərbi texnikanı məhv etmək imkanını göstərib.

Qazaxıstan bu addımla müdafiə imkanlarını gücləndirməyi hədəfləyir.

“Global Firepower” təşkilatının 2026-cı il üçün hərbi güc reytinqində Qazaxıstan 145 ölkə arasında 58-ci yerdə qərarlaşıb. Özbəkistan 53-cü, Türkmənistan 78-ci, Tacikistan 100-cü, Qırğızıstan isə 109-cu pillədədir.

Təşkilatın məlumatına görə, Qazaxıstanın 2026-cı il üçün müdafiə büdcəsi təxminən 5,84 milyard ABŞ dolları təşkil edir.

Əsas islahatlar 2027-ci ildə başlayacaq

Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Aida Balayevanın təqdim etdiyi islahat planı hazırlanarkən beynəlxalq hərbi təcrübə, müasir müharibələrdən çıxarılan nəticələr və yerli mütəxəssislərin təklifləri nəzərə alınıb.

Müdafiə naziri Aydos Mırzaxmetov Silahlı Qüvvələrin müasirləşdirilməsi ilə bağlı planları təqdim edib. Tokayev isə Müdafiə Nazirliyində aparılan hərtərəfli yoxlamanın 2026-cı ilin sonunadək başa çatdırılmasını tapşırıb.

Plana əsasən, təşkilati tədbirlər 2026-cı ilin sonunadək həyata keçiriləcək, əsas islahatların icrası isə 2027-ci ilə nəzərdə tutulub.

İslahatların həyata keçirilməsini hökumət və Təhlükəsizlik Şurası əlaqələndirəcək.

• Qazaxıstanda ölümlə nəticələnən hərbi təlimlərlə bağlı təhqiqat aparılır

• Qazaxıstanda 14 hərbçinin ölümündən sonra müdafiə naziri vəzifədən azad edilib

Teqlər

Qazaxıstan ordu islahatlar Xəzər dənizi təlim Prezident Kasım-Jomart Tokayev hərbi hazırlıq